Profesor, sacerdote e, sobre todo, apicultor. O nome ‘cura das abellas’ non é unha esaxeración. A vida de Benigno Ledo é a representación dun dos cambios máis importantes na historia da apicultura. Ledo, nado en 1867 na Chanca, Lugo, deixou un legado de grandes transformacións no mundo da extracción do mel. Impulsou a implantación de técnicas modernas, o cambio entre o chamado modelo fixista e o mobilista.
A investigación realizada polo profesor da Facultade de Administración e Dirección de Empresas do Campus de Lugo da USC, Damián Copena, e pola profesora da Universidade de Oviedo, María Gómez Martín, afonda en como Ledo participou en diversas accións para fomentar estes novos sistemas. Por exemplo, a colaboración en múltiples cabeceiras de prensa, a realización de conferencias ou a innovación tecnolóxica en colmeas e utensilios apícolas, nalgúns casos a través de patentes.
Con todo, dentro da longa traxectoria de actuacións vinculadas coa modernización da apicultura en Galicia nas que participa, destaca a súa designación, por parte da Deputación de Lugo, como profesor provincial. “As tarefas realizadas dende a Deputación posibilita o incremento do número de colmeas mobilistas na provincia e a expansión das prácticas modernas”, explican os profesores Copena e Gómez.
A introdución dos sistemas modernos de produción
O modelo fixista foi o sistema tradicional de extracción do mel. Neste método, os favos das abellas non se poden mover e, por outra banda, o apicultor non ten que dedicar tanto tempo. A apicultura en Galicia foi historicamente unha actividade ligada ás economías familiares e na que se aplicaba un modelo pouco intensivo.
A chegada de innovacións a partir da segunda metade do século XIX, cambia os modelos produtivos. Por exemplo, o paso da abella, que é o espazo entre os elementos do interior da colmea que os insectos non encherán con cera ou con própole. A partir de aí, comezou a base para a aparición dunha nova maneira de entender a actividade apícola, artellada arredor do cadro móbil nas colmeas. Isto permitiu deseñar novas tecnoloxías que posibilitaban unha maior intervención das persoas apicultoras no interior das colmeas.
O ‘cura das abellas’ consideraba necesario cambiar o modelo fixista predominante en Galicia polo mobilista. Ledo conseguiu innovar no sector apícola a partir da creación de tres modelos de colmeas mobilistas: a Ledo-Argozón, a Viveiro e a Avión, ademais de mellorar varios utensilios do oficio.
“Benigno Ledo encádrase nun contexto no que se sinala a necesidade de que as persoas ilustradas, de maneira destacada os relixiosos e os mestres de escola, sexan axentes clave no proceso de difusión da apicultura moderna”, explican Copena e Gómez. Neste senso, ademais de Benigno Ledo, outras persoas ligadas ao ámbito da Igrexa contan cun papel moi relevante.
O estudo sinala que a apicultura formaba parte crucial das economías de subsistencia nas áreas rurais. En total, as estimacións apuntan da existencia de ata 366.000 colmeas a mediados do século XVIII.
