A campaña arqueolóxica desenvolvida en 2026 no xacemento do Castelo de Valencia do Sil permitiu documentar novos achados de gran relevancia para o coñecemento histórico de Valdeorras e do noroeste peninsular en época tardorromana. Un dos achados máis significativos foi a localización de restos óseos correspondentes a un individuo perinatal cunha idade de falecemento estimada entre 36 e 38 semanas de xestación e sexo indeterminado. Isto foi documentado en relación coa nivelación das estruturas e probablemente vinculado a unha das primeiras fases de ocupación do xacemento. “Atopar un individuo infantil nestes contextos resulta relativamente estraño para as cronoloxías que manexamos do final do Imperio romano”, sinala Celtia Rodríguez González, directora da escavación.
Segundo explica Carlos Tejerizo, codirector dos traballos, a nivel antropolóxico non se pode saber se naceu o invidividuo naceu ou non, aínda que unha das hipóteses é que morrera no momento do parto. “Ata que poida determinarse con precisión a etioloxía das lesións que presenta, estas deberían considerarse indicadores inespecíficos de hemorraxia ou infección“, apunta a antropóloga Laura González-Garrido, especialista na análise de restos infantís.
A documentación de individuos perinatais ou recentemente nados en espazos domésticos é unha práctica coñecida en diferentes contextos de época romana, aínda que pouco estudada no noroeste. Noutros xacementos, como A Lanzada, tamén se identificaron individuos infantís do século I d.C. nun espazo do patio. Estes achados permiten aproximarse a aspectos fundamentais da vida cotiá, maternidade, coidado e rituais vinculados á infancia nas sociedades do pasado. Unha das opcións é que estea vinculado cos Gigurros de Valdeorras e, de ser así, estaríamos ante o primeiro corpo dun deles.
Cerámicas completas e novas estancias
Os resultados preliminares da intervención confirman o enorme potencial arqueolóxico do asentamento. Entre os principais avances destaca a documentación de novas estancias habitacionais dentro do gran complexo residencial identificado en campañas anteriores. Resulta especialmente salientable a aparición de elementos cerámicos completos ou practicamente completos que permiten coñecer as formas de almacenamento, preparación e consumo de alimentos no asentamento. Xunto a estes materiais, aparecen tamén obxectos metálicos como coitelos, pezas de uso cotián e elementos de adorno privado, entre eles aneis de bronce.
A falta de novas análises que permitan precisar con maior detalle a cronoloxía e o contexto do achado do individuo perinatal, “os datos dispoñibles abren unha liña de investigación de gran interese sobre as prácticas funerarias, os rituais domésticos e a consideración social da infancia nas comunidades romanas do noroeste peninsular”, sinala Carlos Tejerizo.
Dende a dirección da intervención sublíñase que os resultados son aínda provisionais e que o estudo do xacemento continúa en curso. Nos próximos meses, o equipo seguirá traballando na análise dos materiais recuperados, a revisión estratigráfica e a interpretación conxunta dos datos arqueolóxicos e bioantropolóxicos.
