O segundo martes de 2026 corresponde ao número 13, unha cifra vinculada directamente ao mundo da superstición. A raíz desta crenza, moitos avións saltan da fila 12 á 14 e, nalgunhas ocasións, os hoteis non contan con habitación número 13. Con todo, de onde vén esta crenza? Pois dun conxunto de motivos relixiosos, simbólicos e propios da cultura popular.
Quizais é un pensamento que xurdiu na Idade Media: o 13 é o seguinte número primo despois do 11, simbolicamente de grande estima pola súa practicidade e cualidades matemáticas. Con todo, tamén se vincula aos 13 comensais da Última Cea, tras a cal Xesús morreu executado. A relixión tamén aparece cando se vincula o número ao capítulo da Apocalipse de San Xoán dedicado ao Anticristo e á Besta.
Mentres, en China, Xapón e Corea o número que suscita máis medo é o catro. Isto vén porque a palabra xaponesa shi significa morte, e pronúnciase igual que o número. En Italia é o 17 polos números romanos: escríbese XVII, pero se se reordenan as súas letras pode lerse VIXI, expresión latina empregada nas lápidas que significa “vivín”.
Que é a triscadeicofobia?
A superstición que se agocha tras este número impar desenvolve mesmo unha fobia denominada triscadeicofobia. O medo ao martes 13 tamén ten nome: trezidavomartifobia. As persoas afectadas adoitan relacionar esta data a desgracias, erros ou perdas, mesmo sen evidencia real dunha relación día-temor.
Por exemplo, na novela O hobbit de J. R. R. Tolkien, os trece ananos non queren ter mala sorte na súa viaxe e pídenlle ao mago Gandalf que atope a un décimo cuarto membro para a súa compaña. Mentres, hai quen considera o lanzamento do Apolo 13 en 1970 como a proba definitiva da mala sorte do 13: foi lanzado ás 13:13 dende o complexo 39 —tres veces trece— e sufriu unha explosión en pleno voo que fixo abortar a misión. Non obstante, non houbo falecidos.
A explicación neurocientífica
O investigador David Bueno i Torrens escribe nun artigo de The Conversation que hai enquisas que demostran que o 25% da poboación occidental se considera a si mesma supersticiosa. “Diversos traballos realizados dende a psicoloxía indican que temos tendencia a vincular de forma irreflexiva sucesos concorrentes”, sinala o especialista en Neurociencia e Educación.
Trátase dunha das funcións básicas do cerebro: establecer relacións entre sucesos que nos permitan anticipar o futuro, sen ter en conta se é un efecto de causalidade ou unha simple casualidade. Psicólogos comprobaron que os comportamentos supersticiosos tamén proporcionan unha sensación de control e reduce a ansiedade. Por iso, en momentos difíciles, cada vez máis xente recorre a rituais ou crenzas supersticiosas.
Neste contexto, a dopamina é un dos factores que inflúe no fenómeno: se facemos algo e sentimos dopamina, o cerebro lémbrao como algo positivo. Por iso, como explica Bueno i Torrens, cando hai moita dopamina, o cerebro pode axudar a anticipar eventos e estar motivados, pero tamén pode crear supersticóins e interpretar coincidencias como causalidades. Con todo, podemos sentirnos positivos e preparados, sabendo que a sorte non depende nin dun amuleto nin dun día no calendario.
