O polbo á feira é un dos grandes pratos estrela da gastronomía galega. Non hai dúbida. É, ademais, un sinal de identidade indiscutible de festas populares e comidas familiares. Mais a tradición culinaria está en perigo. Se se observan os datos das lonxas, as capturas de polbo no que vai de ano caeron un 28% con respecto ao período anterior. Unha cifra que chega a máis do 60% se se compara cos datos de 2023. Unha situación crítica á que a comunidade científica trata de buscar as causas, sobre todo tras observar un fenómeno insólito: a multiplicación do polbo común (Octopus vulgaris), o mesmo que se consome en Galicia, na costa suroeste de Reino Unido.
“Devastación masiva” doutras especies comerciais
Un artigo da BBC, así como outros medios británicos, dan conta da situación, moi pouco usual nas súas augas. Hai tal sobrepoboación de polbos, que as capturas de langostas e cangrexos caeron arredor do 70%, dado que estes cefalópodos son os seus grandes depredadores. Os pescadores chegan a considerar as consecuencias da alimentación dos polbos como unha “devastación masiva”, dado que impiden a captura das especies habituais. Con todo, a pesca dos cefalópodos está conseguindo reverter a situación e, sobre todo, as perdas económicas dos mariñeiros británicos.
Non obstante, a comunidade científica asegura que este fenómeno, aínda insólito, non é a única vez que acontece. Rexistráronse outros tres momentos de gran sobrepoboación de polbos nas costas británicas: en 1899, en 1948 e en 2022. Mais parece que a situación se está a volver máis frecuente, polo que intentan estudar cales son as causas detrás desta multiplicación de polbos nas augas do Reino Unido. As principais hipóteses son o aumento da temperatura do mar e a diminución dos seus depredadores naturais, como o atún, o bacallau e os tiburóns.
A crítica situación en Galicia
Malia que as causas desta situación se teñen que estudar máis en profundidade, non cabe dúbida de que a situación en Galicia é diametralmente oposta que a de Reino Unido. Sen ir máis lonxe, decretouse un dos maiores paros de captura de polbo da historia galega. Un máximo de 13 semanas, do 1 de abril ao 1 de xullo, para tratar de reverter as drásticas caídas nas lonxas.
Outra das claves da situación achégaa un recente estudo do Instituto de Investigacións Mariñas (IIM-CSIC) que revelaba que os polbos non se adaptan ben aos cambios bruscos de salinidade como os sucedidos en Galicia a causa das chuvias intensas e torrenciais que achegan moita auga doce. Como o polbo non produce cortisol, a hormona que regula o estrés, non son capaces de acostumarse a estas novas condicións. “A ausencia desta vía hormonal suxire unha capacidade limitada de resposta ante diminucións rápidas de salinidade, o que podería comprometer seriamente a súa supervivencia”, sinalan os autores.
Referencia: Studies on cortisol, corticosterone, and 17β-estradiol indicate these steroids have no role in stress or reproduction in the common octopus (Octopus vulgaris) (Publicado en American Journal of Physiology-Endocrinology and Metabolism)
