A nova aplicación móbil Rugu•Map desenvolvida desde o Instituto de Ciencias Mariñas de Andalucía (ICMAN-CSIC) permite á cidadanía contribuír ao seguimento e monitorización das arribazóns de alga asiática (Rugulopteryx okamurae), unha especie invasora que afecta de forma directa a biodiversidade e a actividade pesqueira e cuxa acumulación en praias supón un importante desafío para as administracións. Aínda que o seu maior impacto se está a rexistrar en Andalucía, xa está presente na costa galega dende 2024 e foi detectada este ano por primeira vez nas illas Cíes.
A aplicación, dispoñible para iOS e Android en varios idiomas, permite anotar, en menos dun minuto, a presenza de arribazóns de alga asiática tanto na area da praia como na auga, mediante a toma dunha foto e a xeolocalización do achado. A ferramenta require iniciar sesión cunha conta de Google como forma de garantir que se poidan rastrexar as observacións e que efectivamente sexan útiles ao equipo científico.
“As arribazóns son acumulacións de algas que chegan á costa despois de desprenderse dos fondos mariños e ser arrastradas pola ondada e as correntes. No caso da alga asiática, dada a súa altísima taxa de reprodución, estas arribazóns cóntanse por toneladas e, por tanto, a súa localización é esencial para mellorar a xestión da especie”, explica Sara Haro, investigadora do CSIC e responsable do proxecto RoGEO, no marco do que se desenvolveu esta aplicación.
A información achegada polos usuarios incorporarase a unha base de datos que permitirá ao equipo de investigación coñecer mellor cando, onde e en que condicións se acumulan os arribazóns, información que se utilizará, ademais, para adestrar e validar algoritmos capaces de detectar a presenza da alga a partir de imaxes de drons e satélites.
“O noso obxectivo é dobre. Por unha banda, mellorar o coñecemento desta especie. Por outro, desenvolver ferramentas de monitorización e, nun futuro, predición que permitan ás administracións e ao sector pesqueiro anticipar a chegada das arribazóns, a fin de optimizar o seu manexo. Para todo iso, a colaboración cidadá é fundamental”, apostila Haro.
Unha invasora de gran impacto ambiental e económico
Rugulopteryx okamurae, tamén coñecida como alga asiática (por ser orixinaria do Pacífico noroccidental), é unha especie invasora presente nas costas españolas desde 2015, cando se detectou por primeira vez en augas de Ceuta. Aínda que o maior impacto concéntrase aínda en Andalucía, Ceuta e Melilla, nestes 10 anos a especie estendeuse por todo o litoral español (incluído Canarias) excepto Baleares, onde aínda non hai ningún rexistro oficial confirmado.
A presenza desta especie invasora, que se estende por fondos rochosos e provoca o desprazamento de especies autóctonas, está a transformar os fondos mariños e provocando unha progresiva perda de biodiversidade. A súa presenza tamén afecta de forma directa a pesca artesanal, que ve diminuír as súas capturas, e o turismo. Ademais, a súa acumulación en praias xera importantes cargas económicas ás arcas dos municipios costeiros encargados da súa recollida..
