O ruído, as hormonas ou comer certos alimentos son algúns desencadeantes de crises para os pacientes que sofren hemicrania. Agora, un estudo engade un máis a esa lista: a contaminación atmosférica. Publicada na revista Neurology, a investigación relaciona o aumento de ataques de xaqueca coa exposición a polución no aire e a factores climáticos como a calor e a humidade.
“Estes resultados axúdannos a comprender mellor como e cando ocorren os ataques de hemicrania”, explica o autor do estudo Ido Peles da Universidade Ben-Gurion do Néguev (Be’er Sheva, Israel). “Suxiren que para as persoas que teñen unha susceptibilidade á xaqueca de entrada, os factores ambientais poden desempeñar dúas funcións: os factores a mediano prazo, como a calor e a humidade, poden modificar o risco de ataques, mentres que os factores a curto prazo, como os picos nos niveis de contaminación, poden desencadear as crises”.
Máis contaminación, máis visitas ao hospital
O estudo involucrou a 7.032 persoas con hemicrania que vivían en Be’er Sheva, no deserto do Néguev, e seguíuselles durante unha media de 10 anos. Os investigadores observaron a exposición diaria á contaminación do aire procedente do tráfico, a industria e as tormentas de po, así como as condicións climáticas.
Tamén analizaron con que frecuencia e cando as persoas tiñan que acudir ao hospital ou a un centro de atención primaria cunha xaqueca aguda e compararon iso coa contaminación e as condicións climáticas dese día e ata sete días antes.
Durante a investigación, 2.215 persoas (é dicir, o 32 % dos pacientes) tiveron polo menos unha visita ao hospital ou clínica por xaqueca aguda. Ademais, un 47 % das persoas compraron medicamentos triptanes —fármacos agonistas dos receptores de serotonina que se usan no tratamento das crises de xaquecas—, cun uso media de dous comprimidos ao mes, e un 2,3 % de persoas utilizando 10 ou máis comprimidos ao mes.
O que observaron os investigadores foi que, nos días con maior número de visitas ao hospital, os niveis de contaminación do aire eran elevados en comparanza coa cantidade media durante o período do estudo. Pola contra, o día con menos visitas ás clínicas tivo niveis de contaminación inferiores á media.
Medidas de prevención
O equipo investigador tamén axustou outros factores que poderían condicionar o risco de ataques de hemicrania, como o sexo e o nivel socioeconómico.
Así, a análise revelou que as persoas con exposición a curto prazo a niveis altos de dióxido de nitróxeno tiñan un 41% máis de probabilidades de acudir ao hospital por hemicrania que as persoas non expostas a niveis altos. Doutra banda, os pacientes que recibiron niveis altos de radiación solar ou raios ultravioletas (UV) do sol tiñan un 23 % máis de probabilidades de sufrir hemicrania que aquelas non expostas a niveis altos.
“Estes achados resaltan oportunidades para anticipar que atención será necesaria”, sinala Peles. “A medida que o cambio climático intensifica a frecuencia das ondas de calor, as tormentas de po e os episodios de contaminación, necesitaremos integrar estes factores de risco ambiental no tratamento para as persoas con hemicrania”. O investigador suxire que, cando se prognostiquen períodos de exposición de alto risco, os médicos poderían aconsellar ás persoas que limitaran a súa actividade ao aire libre e usaran filtros de aire, ou tomaran medicamentos preventivos a curto prazo.
Limitacións a ter en conta
Unha limitación do estudo, segundo os autores, é que a exposición á contaminación do aire mediuse mediante estacións de vixilancia e non tivo en conta comportamentos individuais como a cantidade de tempo pasado en interiores, o uso de aire acondicionado ou filtros de aire, o tipo de traballo e as actividades diarias.
Ademais, dado que a información sobre a actividade da xaqueca se recompilou a través de visitas ao hospital e á clínica e datos de farmacia, os achados reflicten principalmente a persoas con hemicrania grave e poden non ser aplicables a persoas con episodios de hemicrania máis leves ou a aquelas que a xestionan pola súa conta.
A pesar das limitacións que destacan os propios autores, o estudo dá un primeiro paso cara á aplicación de medidas de prevención para controlar a migraña nun ambiente onde o cambio climático afecta cada vez máis á saúde física e mental.
