As últimas horas do 1 de xaneiro de 2025 deleitaron os galegos cun agasallo inesperado. Unha nova aurora boreal tinguiu o ceo de cores e puido verse en varios puntos da provincia da Coruña, como Arteixo e Malpica. Algúns astrofotógrafos e afeccionados capturaron imaxes da aurora, máis tenue que as producidas en maio e outubro de 2024, pero que tinguiu o ceo galego de tons rosados. É probable que se vira dende outros puntos do territorio, mais a esta hora só trascenderon testemuños gráficos da provincia coruñesa.
Amais de Galicia, a aurora boreal deixouse notar en Aragón, Cataluña, Castela e León, País Vasco e algúns puntos de Andalucía, segundo informan dende o portal eltiempo.es. De feito, o Observatorio de Torremocha del Jiloca, en Teruel, capturou as primeiras imaxes do espectacular fenómeno. De igual modo que aconteceu en Almería, no Observatorio de Calar Alto, malia que as cores foron máis tenues. Con todo, isto demostra que as auroras boreais, propias de rexións próximas aos polos, puideron verse en latitudes moito máis baixas do habitual.
O ciclo solar está no seu máximo
Que este espectacular fenómeno de cores se poida ver dende Galicia ou, incluso, dende o sur da península, débese a que o ciclo solar está no seu máximo. É dicir, as súas tormentas xeomagnéticas son máis frecuentes e intensas, o que se traduce nunha maior posibilidade de ver auroras boreais en lugares pouco frecuentes. De feito, é probable que este fenómeno se volva repetir na península nos próximos meses, con máis ou menos forza, e volva tinguir o ceo de tons púrpuras, o máis habitual nestas latitudes.
No ha empezado mal el 2025…
— Marcos Gestal (@mgestal) January 1, 2025
Aurora Boreal sobre Repibelo – @concelloarteixo pic.twitter.com/GMpg7hhwtp
Neste caso, o punto de partida da última aurora boreal foi unha tormenta xeomagnética de categoría G4, considerada severa. Así o indican nunha peza publicada esta mañá en eltiempo.es. Nela explican que esa tormenta foi o resultado dunha exección de masa coronal (CME) lanzada polo Sol a unha velocidade de 700 quilómetros por segundo. “Segundo o Centro de Predición do Clima Espacial (SWPC), esta tormenta acadou o seu pico de intensidade entre as 18.00 e as 21.00 horas UTC (entre as 19 e as 22 hora española)”, indican.
Que é unha aurora boreal?
As auroras boreais son froito da interacción entre a atmosfera terrestre e o vento solar. O Sol dispara un regueiro de partículas eléctricas en todas as direccións cando se producen as tormentas xeomagnéticas como a desta pasada noite. Estas partículas son moi daniñas e poden causar radiación, mais a Terra conta co campo magnético que as desvía a través das súas liñas de forza cara aos polos. Neste tránsito, algunha partícula pode quedar atrapada na atmosfera e chocar cos atómos de osíxeno e nitróxeno, excitándoos. isto produce un extra de enerxía que se traduce na emisión de fotóns. É dicir, de partículas de luz. De aí nacen as auroras boreais.
Outro aspecto a ter en conta é que en Galicia e en España non se ven as cores intensas e impresionantes que se dan nas zonas polares. Isto débese á altura da atmosdera na que se produce o choque entre as partículas cargadas que proveñen do Sol e os átomos de osíxeno e nitróxeno presentes no aire. Cando son rosas é porque o fenómeno de produce nos niveis máis altos da ionosfera, a uns 240 quilómetros de altura, onde a concentración de osíxeno é moi baixa. Isto só sucede nos eventos máis enerxéticos do Sol que permiten ver auroras boreais en latitudes baixas, como aconteceu en maio e outubro de 2024 e esta mesma noite.
ALERTA AURORA, hay posibilidades de ver aurora boreal sobre Galicia esta noche, fotografia de Pablo Alemparte de hace un rato. Recomendaciones, buscar un cielo lo más oscuro posible y mirar hacia el norte, buena ropa de abrigo. Suerte astronomos! 😎🔭 pic.twitter.com/VaVGaMtbpG
— Borja Tosar (@borjatosar) January 1, 2025
