Na noite do xoves, entre as nubes do ceo galego apareceu un fenómeno pouco frecuente a estas latitudes do globo: trátase das auroras boreais, e a razón de poder gozar da súa presenza débese a unha potente tormenta xeomagnética ocasionada por unha exección de masa coronal do Sol. Nestes intres, o astro atópase no seu pico de actividade, preto do máximo do ciclo solar que ten lugar cada 11 anos. Unha das consecuencias deste período é unha maior probabilidade de produción de tormentas xeomagnéticas, que dan lugar ás preciosísimas e necesarias auroras boreais. En maio deste 2024, o mesmo fenómeno permitiu aos cidadáns vivir esta experiencia única baixo os ceos nocturnos de Galicia.
As redes sociais enchéronse dun regueiro de imaxes do acontecemento, dende a Ría de Vigo ata a costa de Ferrol: é o caso do fotógrafo David Couce, que inmortalizou as auroras sobre a Ermita do Porto en Meirás, Valdoviño. No interior tamén se deixaron ver, tal e como sinalou un usuario de X no caso de Santiago.
Esta última tormenta, que tivo lugar no Sol na noite do martes, foi excepcionalmente forte, cunha magnitude X9: trátase dun dos eventos deste tipo máis potentes producidos en toda unha década. Isto leva a que as auroras, que normalmente só se atopan nas latitudes máis ao norte e ao sur, poidan ser visibles dende España.
Este período de grande actividade solar comezou no mes de outubre, e está previsto que se estenda ata xaneiro de 2025. Isto implica que teremos máis oportunidades para ir á busca destas típicas luces norteñas.
A orixe das auroras
Os seus cores e movementos etéreos engaiolan, mais a orixe das auroras é moito máis espectacular, se cadra. Son o froito da interacción entre a atmosfera terrestre e o vento solar, un regueiro de partículas eléctricas que sae disparado dende o astro en tódalas direccións cando teñen lugar eventos como a tormenta producida esta semana.
Estas partículas son moi daniñas e poden causar radiación: por sorte, nós contamos coa barreira do campo magnético, que recobre a Terra e desvía as partículas a través das súas liñas de forza cara os polos. Neste tránsito, pode acontecer que algunha partícula eléctrica fique atrapada na atmosfera e choque cos atómos de osíxeno e nitróxeno presentes no aire excitándoos. Isto produce un extra de enerxía, que se pode apreciar dun xeito visual pola emisión de fotóns (partículas de luz). Adivinaches: son as auroras boreais e austrais, e a súa existencia é a proba da protección que o campo magnético brinda ao planeta e aos seus habitantes.
De tódalas cores
Cando un pensa nas auroras, adoita imaxinalas cunhas cores verdes impresionantes, mais no caso de Galicia e do resto de España, os tons que máis se producen son rosas. Por que ocorre isto?
A resposta é sinxela: todo dependerá da altura da atmosfera na cal se produza o choque entre as partículas cargadas que proveñen do Sol e os atómos de osíxeno e nitróxeno presentes no noso aire. Cando as auroras amosan unha cor rosa o evento estase a producir nos niveis máis altos da ionosfera, a uns 240 quilómetros de altura, onde a concentración de osíxeno é moi baixa. Isto só sucede cando nos eventos máis enerxéticos do Sol, precisamente os eventos onde hai unha maior probabilidade de que as auroras poidan ser visibiles a estas latitudes.
As auroras de tons verdes prodúcense entre os 100 e os 240 quilómetros de altura por encima do nivel do mar, onde hai unha maior presenza de osíxeno. Por debaixo dos 100 km, verase unha mestura de tons azuis e violáceos, xa que hai unha maior concentración de nitróxeno molecular.
Ao longo desta xornada de venres tamén será posible gozar do espectáculo das auroras boreais en Galicia.
