España afronta unha onda de eclipses. Comezará o mércores 12 de agosto deste ano e prolongarase ata 2028. Os seus efectos sobre o planeta serán moi reducidos, pero a súa observación representará un fito para a investigación meteorolóxica ao producirse cambios na presión atmosférica e na temperatura local.
Un estudo, publicado en Communications Earth & Enviroment, demostra que as nubes tenden a disiparse a medida que a superficie terrestre se arrefría durante a fase total dunha eclipse de Sol. Concretamente, os datos revelan que os cúmulos superficiais desaparecen con lixeiras obstrucións do astro, polo que unha leve redución da insolación —do 3,5% ou 5%— podería xerar unha caída na temperatura local e a interrupción do ciclo hidrolóxico.
Segundo explica a SINC o físico do Observatorio Astronómico Nacional e fonte externa a este estudo, Mario Tafalla, ao impedir que a enerxía calorífica do Sol chegue á superficie terrestre, a ascensión de aire quente debilítase e redúcese a xeración de correntes de forma temporal. “Se o aire deixa de ascender porque o solo se arrefría, a humidade non sobe e frea a produción de nubes baixas”, informa o experto. “Este mecanismo interrómpese durante un tempo e a duración depende de se a eclipse é total, parcial e mesmo da previsión meteorolóxica dese momento”, engade.
Suposto ‘vento de eclipse’
Así mesmo, un fenómeno engadido a estes eventos astronómicos pode ser o cambio na intensidade e dirección do vento, un efecto comunmente denominado como ‘vento de eclipse’. Un estudo, publicado en The Royal Society Publishing, sinala que a velocidade e potencia do aire desacelera ata dous nós, e nalgúns casos, pode darse un retroceso na súa dirección duns 20 a 40 graos en ceos despexados. Estes cambios observáronse sobre as Illas Británicas en marzo de 2015.
No entanto, investigacións previas tamén informaron de refachos repentinos durante as eclipses. Isto débese a que o solo arrefría e crea unha inversión térmica que provoca que o aire empece a fluír moi rápido en forma de chorro, un achado que adoita ocorrer tamén durante o atardecer.
Segundo conta Tafalla, en función das condicións de cada zona, os cambios no vento poden ser diferentes. “O que está claro é que ao cortar unha das fontes enerxéticas máis influentes —a radiación solar— prodúcense variacións neste elemento”, sostén.
Efectos sobre a temperatura
Doutra banda, un estudo publicado na mesma revista científica investigou os cambios atmosféricos de 44 eclipses de Sol e evidenciou fenómenos dinámicos na atmosfera como consecuencia do arrefriado da capa terrestre. Durante estes bloqueos naturais do Sol, a radiación diminúe considerablemente e a temperatura pode caer sete graos de máxima na superficie. Os efectos térmicos son máis importantes cando o Sol se atopa máis alto no ceo porque o escurecemento ten un maior impacto sobre a radiación emitida.
Porén, estas variacións non son instantáneas. Os científicos sinalan que pode existir un atraso de ata 30 minutos —12 minutos de media— para o descenso da temperatura, xa que o solo continúa emitindo calor. Para a próxima eclipse solar do 12 de agosto, observable desde a península ibérica, Tafalla explica que a fase de totalidade durará un minuto e medio e que non se observarán grandes cambios na temperatura ao producirse durante a posta de Sol.
“Será unha eclipse espectacular desde un punto de vista fotográfico porque o astro estará moi próximo ao horizonte, pero a nivel meteorolóxico sentirase menos”, explica o astrónomo. O seguinte evento, que terá lugar o 2 de agosto de 2027, será todo o contrario porque o Sol estará no alto do ceo e durará 4 minutos. “Será unha boa eclipse para medir os cambios meteorolóxicos”, conclúe.
