Habitantes da Terra, prepárense. A NASA, a NOAA (Oficina Nacional de Administración Oceánica e Atmosferica) e o Panel de Predición do Ciclo Solar declaran que, dun xeito oficial, o máximo solar xa se atopa en marcha. Que implicacións ten isto? O astro está a piques de acadar o punto álxido dentro do seu ciclo, que dura 11 anos: cando isto ocorre aumenta a súa actividade, o cal leva a unha maior cantidade de manchas e erupcións solares e a máis execcións de masa que poderían ocasionar novas tormentas xeomagnéticas no noso planeta.
Nalgún momento, e no medio de todo o algareo, os polos magnético do Sol intercambiaranse, e a súa actividade comazará a diminuír, dirixíndose cara á calma do seu ciclo, coñecida como o mínimo solar. Porén, tal e como subliñan dende a NASA, non saberemos con exactitude cando ocorrerá isto ata que o máximo solar finalice.
“O anuncio non implica que este sexa o pico de actividade solar que veremos dentro deste ciclo”, afirma o meteorólogo da NOAA Elsayed Talaat. A explicación disto é que, aínda que o Sol xa acadou este período de máximo solar, non se pode adiviñar cal será o mes no que haxa maior actividade ata que finalice por completo o ciclo. “O seu punto máximo non se identificará ata dentro de meses ou anos”.
Mudar canda 11 anos
O Sol é unha presenza fiable nas nosas vidas: sen dúbida unha boa noticia, xa que a nosa propia existencia neste planeta depende desta estrela. Porén, iso non significa que o Sol sexa intrinsecamente constante: experimenta os seus propios cambios, un dos cales é o ciclo de actividade de 11 anos.
Polo de agora non se coñece moito sobre o que impulsa estes ciclos: pescudar o que ocorre no interior do Sol é complexo, e aínda que cada ciclo dura aproximadamente 11 anos, a súa duración exacta varía. Non podemos predicir con certeza a súa duración, nin a súa intensidade, nin sequera cando se producirán os máximos e os mínimos solares.
“Non entendemos completamente a dínamo solar, que xera os campos magnéticos que ven na superficie en forma de manchas solares e que producen as laparadas. É un dos problemas pendentes da astrofísica”, sinala Michael Wheatland, astrofísico da Universidade de Sydney (Australia).
Con todo, o que si coñecen os científicos é o modo no que se manifesta un ciclo solar: de feito, empregan estas manifestacións para seguir a evolución de cada ciclo. Neste sentido, a sinal clave son as manchas solares, rexións máis frías e escuras que a superficie solar circundante.
Máximos e mínimos
O mínimo solar é cando hai menos manchas solares. O máximo solar dáse cando as manchas salpican a superficie como pencas. E con elas chegan os grandes estalidos solares. Cando as enmarañadas liñas de campo magnético das manchas solares rompen e voltan a conectarse, rachan en potentes estalidos de luz e enerxía: son as erupcións solares. E ás veces tamén expulsan violentamente miles de millóns de toneladas de partículas solares, lanzándose a través do sistema solar; son as execcións de masa da coroa solar.
Ambos os fenómenos poden afectar á Terra. Ao chegar ao noso planeta, as execcións de masa chocan contra o seu campo magnético, xerando e fenómeno coñecido como tormentas xeomagnéticas, as cales teñen como consecuencia a aparición das auroras boreais que vimos recentemente en Galicia.
Estas tormentas poden chegar a ser perigosas, xa que xeran correntes que poden interferir no funcionamento da rede eléctrica, dificultar as comunicacións e a navegación e afectar o funcionamento dos satélites. O ciclo solar actual é significativamente máis forte que as predicións iniciais da NASA e a NOAA, pero non é o ciclo solar máis forte que se rexistrara, e segue estando dentro dos límites normais.
A laparada máis potente do ciclo actual estalou o pasado 4 de outubro, e aínda que se atopa entre as 20 máis potentes xamais medidas, hai algúns monstros absolutos nesa lista que probablemente nin sequera notases.
