“A escena do crime é o río e a miña misión: saber quen estivo, sen que eles se decaten”. Así explica Elisa Barreiro, investigadora predoutoral, nun fío de BlueSky o seu traballo no proxecto ATRAE OLDSALMO. A experta no Instituto de Investigacións Mariñas (IIM) fala de “CSI acuático” cando se refire ao seu traballo no laboratorio. O seu obxectivo: entender a orixe, diversidade e a cantidade de salmóns que quedan nas zonas que investiga.
“Se tivese que interrogar a cada salmón, sería un caos”, explica Barreiro. Por iso, e para molestar o menos posible á fauna local, o equipo de ATRAE OLDSALMO utiliza ADN ambiental: revisan os restos que deixan na auga. Desta forma, non teñen que capturar nin estresar a ningún exemplar: só coller tubos de auga e analizalos “coma se fosen os ordenadores do CSI”, afirma Barreiro.
A investigadora describe os datos recollidos como unha especie de álbum familiar: de que ríos veñen, como evolucionaron… A intención, poder responder a preguntas de especial relevancia para a supervivencia da especie. Por exemplo, entendendo que poboacións están en perigo, cales resisten mellor e onde habería que actuar con maior urxencia.
Promover a divulgación científica
A explicación deste proxecto de forma atractiva provocou que fose escollida para representar á Universidade de Vigo na final de #HiloTesis. A iniciativa, impulsada pola Conferencia de Reitores das Universidades Españolas (CRUE), busca fomentar a divulgación científica e o desenvolvemento de habilidades de comunicación nos investigadores. Barreiro, que está a estudar o primeiro ano de doutoramento en Metodoloxías e aplicacións en ciencias da vida, traballa xunto con Sofía Consuegra e María Saura en facer un censo xenético e unha avaliación dos cambios xenómicos das poboacións de salmón atlántico.
Barreiro cre que, ás veces, explicar a que se dedican non é sinxelo. “Este concurso deume a escusa perfecta para aprender a contalo ben”, asegura. A doutoranda considera a divulgación como unha parte esencial do seu traballo. No caso da súa tese, explica que lle gustaría que se entendese que estudar a xenética das poboacións non é só unha curiosidade académica, senón que é esencial para a conservación da biodiversidade, para a pesca sustentable e mesmo para a economía local en lugares como Galicia. “Se unha especie desaparece por falta de diversidade, pérdese algo moito máis amplo que só un animal”, advirte.
54 finalistas
O ano pasado presentáronse ao concurso 362 teses de 49 universidades asociadas á CRUE. Este ano pasaron á final 54 fíos, que agora deben ser avaliados polo xurado. O de Elisa Barreiro foi seleccionado entre 14 presentados na fase local na UVigo. Coñeceranse os gañadores finais na primeira quincena deste mes de xullo.
Barreiro estudou o grao en Biotecnoloxía na Universidade de Santiago e posteriormente realizou un proxecto de investigación no Laboratorio Ibérico Internacional de Nanotecnoloxía (INL), en Braga. Despois cursou o Mestrado en Bioinformática na Universidade Internacional de Valencia e, durante este período, obtivo unha bolsa JAE Intro ICU para facer o TFM no grupo de Biotecnoloxía Acuática do Instituto de Investigacións Mariñas (IIM-CSIC). Concretamente, en como as mutacións nos receptores de melanocortina afectan á pigmentación nos peixes cebra. Actualmente, mentres realiza a tese na UVigo está contratada como investigadora predoutoral no IIM-CSIC.
Podes ler o artigo completo do DUVI aquí.
