Luns 4 Marzo 2024

Por que a Covid-19 pode causar diarrea e vómitos?

* Un artigo de

En case ano e medio de Covid-19, as medidas restritivas para frear a pandemia variaron ao ritmo da incidencia do virus. A pesar de que logramos adiantar aos Estados Unidos no número de vacinacións diarias, atopámonos en plena quinta onda da pandemia.

Publicidade

O positivo é que, neste período de tempo, desenvolvéronse diferentes vacinas cunha efectividade máis que probada, e investigouse sobre diferentes factores que poden influír tanto no contaxio como na clínica da Covid-19.

Neste sentido, e do mesmo xeito que ocorre con outras enfermidades, cada vez estase prestando máis atención á posible implicación da microbiota na Covid-19.

O órgano esquecido

A microbiota intestinal (ou microbioma intestinal) poderíase definir como unha complexa comunidade de microorganismos, principalmente bacterias, que residen no noso intestino e que pode alcanzar un peso de aproximadamente 2 kg.

Cabe destacar que a microbiota intestinal xoga un papel relevante na dixestión de alimentos (participando na extracción de nutrientes) e na síntese dalgúns nutrientes, produce diferentes metabolitos e regula a función inmune. A súa composición (riqueza e variedade de microorganismos) vese afectada por factores como os hábitos dietéticos ou o estilo de vida dunha persoa (actividade física). E os cambios poden ter consecuencias na saúde.

Ademais, tamén se describiron alteracións da microbiota intestinal (disbiose) asociadas a enfermidades como a obesidade, a diabetes tipo 2 ou a enfermidade do colon irritable.

Microbiota pulmonar: alén do intestino

Pero non só existe microbiota no intestino. O pulmón tamén conta con bacterias, principalmente bacteroidetes, firmicutes e proteobacteria.

Ademais, sábese que existe unha especie de comunicación cruzada entre o intestino e o pulmón (eixo intestino-pulmón) mediado, polo menos en parte, pola microbiota. Así, sábese que os metabolitos que se producen cando existe unha inflamación no intestino (endotoxinas) poden afectar o pulmón. E viceversa: as infeccións respiratorias poderían afectar á composición da microbiota intestinal.

Neste sentido, dado que os síntomas gastrointestinais (vómitos, dor abdominal e/ou diarrea) adoitan ser relativamente frecuentes en pacientes con Covid-19, propúxose que ditas afectacións poderían derivar do eixo intestino-pulmón. Non hai que esquecer que tanto o epitelio pulmonar como o intestinal forman parte do sistema inmune das mucosas.

A relación intestino-pulmón pode abrir a porta a futuras investigacións e intervencións que permitan facer fronte ao virus de maneira máis efectiva.

Microbiota, eixo intestino-pulmón e Covid-19

A pesar de que o SARS-CoV-2 afecta principalmente o tecido pulmonar, a día de hoxe sábese que é capaz de infectar o tracto gastrointestinal. Así, aínda que o principal síntoma da Covid-19 é a síndrome de dificultade respiratoria aguda, tamén podería interactuar coa microbiota intestinal, aumentando a produción de intermediarios proinflamatorios.

De feito, atopáronse grandes cantidades de virus replicantes (principalmente en células epiteliais) en biopsias de intestino delgado e colon de pacientes con Covid-19.

Neste escenario, suxeriuse que a maior severidade da Covid-19 en suxeitos con obesidade e/ou diabetes tipo 2 podería deberse á disbiose característica das devanditas enfermidades metabólicas. Nestes casos, a propia disbiosis podería dar lugar a unha resposta inflamatoria descontrolada do sistema inmune á infección por SARS-CoV-2, producindo unha liberación masiva de citoquinas proinflamatorias coñecida como “tormenta de citoquinas”.

Doutra banda, observouse unha correlación negativa entre síntomas gastrointestinais prolongados e a riqueza e diversidade da microbiota intestinal en pacientes con Covid-19. Isto podería gardar relación cunha resposta inmune alterada, que retardaría a eliminación de SARS- CoV-2.

A isto engádese que, en pacientes con Covid-19 e síndrome de dificultade respiratoria aguda, identificouse a presenza de microbiota intestinal dentro dos pulmóns. Isto suxire que a Covid-19 podería alterar o eixo intestino-pulmón, dando lugar a unha retroalimentación entre o estado inflamatorio do intestino e o pulmón.

De feito, un recente estudo levado a cabo nun hospital de Ámsterdam concluíu que tanto a carga bacteriana como a presenza de microbiota intestinal no pulmón son predictores do desenlace da enfermidade en pacientes críticos con Covid-19.

Nese mesmo estudo atoparon tamén que a microbiota pulmonar de pacientes de Covid-19 era diferente en pacientes con ou sen síndrome de dificultade respiratoria aguda. Todo apunta a que a diferenza estaría causada por unha maior presenza de microbiota intestinal no pulmón dos pacientes con complicacións.

A microbiota como posible diana terapéutica na Covid-19

A pesar de que aínda non se coñecen en profundidade os mecanismos implicados nesta relación intestino-pulmón-Covid-19, os resultados dispoñibles apuntan á súa implicación no desenvolvemento/severidade da enfermidade. Neste sentido, considérase que as intervencións capaces de modular/recuperar a composición da microbiota intestinal poderían axudar a reducir a severidade da Covid-19.

De feito, a día de hoxe estanse levando a cabo numerosos estudos clínicos sobre a potencial utilidade de probióticos, prebióticos e simbióticos na Covid-19. A pesar de que os resultados dispoñibles destas intervencións son aínda escasos, xa podemos afirmar que a recuperación da microbiota intestinal favorece unha maior produción de metabolitos con efecto antiinflamatorio por parte de bacterias comensais.


 

* María Puy Portillo é catedrática de Nutrición na Universidad del País Vasco / Euskal Herriko Unibertsitatea e forma parte do Centro de Investigación Biomédica en Red de la Fisiopatología de la Obesidad y Nutrición (CIBERobn); e Iñaki Milton Laskibar é investigador posdoutoral no Cardiometabolic Nutrition Group, do Institutos Madrileños de Estudios Avanzados (IMDEA), e da Universidad del País Vasco / Euskal Herriko Unibertsitatea. Tamén forma parte como investigador do Centro de Investigación Biomédica en Red de la Fisiopatología de la Obesidad y Nutrición (CiberObn),

Cláusula de divulgación: as persoas asinantes non son asalariadas, nin consultores, nin posúen accións, nin reciben financiamento de ningunha compañía ou organización que poida obter beneficio deste artigo e declararon carecer de vínculos relevantes alén do cargo académico citado.

DEIXAR UNHA RESPOSTA

Please enter your comment!
Please enter your name here

Este sitio emprega Akismet para reducir o spam. Aprende como se procesan os datos dos teus comentarios.

Relacionadas

Por que algúns pacientes teñen covid persistente e outros non? Este estudo dá na clave

Un equipo do Hospital Universitario de Zúrich busca mellorar a atención aos doentes con novas estratexias de tratamento

Ascenden a 57 os falecidos por gripe en Galicia

O último informe do Sergas confirma a tendencia á baixa da incidencia nas catro provincias

Por que aumentan as infeccións respiratorias agudas en España?

Estamos xusto no momento do incremento da curva da gripe que este ano coincidiu co Nadal e o aumento dos contactos sociais

Tes gripe ou covid? Estas son as diferenzas

A inmunóloga África González admite que teñen síntomas moi similares pero que se distinguen polo tempo de incubación e a estacionalidade