O contacto boca a boca obsérvase en peixes, aves e primates, pero o bico íntimo, con contacto entre as linguas e intercambio de saliva, parece ser exclusivamente humano e é común en máis do 90% das culturas. Por que?
Algúns autores suxeriron que o bico íntimo podería axudar a valorar e seleccionar afectivamente a túa futura parella segundo a sensación química que produza a saliva.
Outros postularon que o bico íntimo evolucionou para protexer a muller embarazada contra perigosas infeccións uterinas causadas por virus que se transmiten pola saliva: a exposición ao virus antes do embarazo podería inmunizar a nai e protexer o feto.
Intercambiamos 80 millóns de bacterias nun bico íntimo
En realidade, son meras hipóteses e descoñecemos a razón de por que os humanos nos bicamos. Xa sexa para seleccionar a nosa parella ou para inmunizar a nai, non cabe dúbida de que os microbios que residen na boca son multitude e cumpren un importante papel.
Nun estudo publicado en 2014, analizaron os microbios presentes na boca en 21 parellas despois dun bico íntimo experimentalmente controlado. Comprobaron que, no bico, as parellas intercambian parte da microbiota da lingua, e as bacterias do outro permanecen durante horas na saliva do seu novo inquilino.
Tamén observaron que canto máis biquemos a nosa parella máis se parecerá a composición de microbios da saliva entre nós. Parece obvio, pero había que demostralo. Mesmo calcularon cantos bicos exactamente son necesarios para que o efecto na microbiota da saliva se manteña: polo menos nove bicos ao día.
Aínda que o máis interesante é que os autores da investigación calcularon o número de bacterias que intercambiamos nun bico. Para iso, prepararon un iogur con lactobacilos e bifidobacterias marcados previamente e déronllo a beber a unha das parellas. Despois dun bico apaixonado que durou só 10 segundos, tomaron mostras do “receptor” e calcularon o número de bacterias do iogur que pasaran dun a outro. A conclusión foi que nun bico íntimo de só 10 segundos somos capaces de intercambiar uns 80 millóns de bacterias. Cun bico non só intercambiamos todo o noso amor senón tamén algo tan íntimo como varios millóns de bacterias.
O microbioma oral
O microbioma oral refírese á comunidade de microorganismos que habitan na cavidade oral (boca, lingua, enxivas e garganta). Inclúe miles de especies diferentes de bacterias, virus, fungos e outros organismos unicelulares que forman un ecosistema complexo e dinámico.
Identificáronse máis de 700 especies bacterianas diferentes. A maioría teñen efectos beneficiosos como a dixestión de certos nutrientes, a protección contra patóxenos invasores ou a regulación do sistema inmunolóxico local. Só unhas poucas son responsables de enfermidades orais —carie dental, enfermidade periodontal, halitose (mal alento), candidiase oral, etc.— e de enfermidades non orais —cardiovasculares, diabetes e enfermidades respiratorias—. Mesmo se relacionou a presenza dalgúns patóxenos orais, como a bacteria Porphyromonas gingivalis que causa periodontie crónica, como factor de risco para a formación de placas amiloides, deterioración cognitiva e demencia propias da enfermidade de alzhéimer.
Os bicos poden transmitir herpes
Os microorganismos intercambiados durante un bico non son necesariamente daniños. Na maioría dos casos, este intercambio non representa un risco significativo para a saúde, a condición de que as persoas gocen dunha boa saúde xeral e oral. Pero existen varias enfermidades infecciosas que poden transmitirse mediante un bico.
Os herpes son un tipo de virus que pode transmitirse facilmente a través da saliva. Por exemplo, a mononucleose infecciosa (coñecida como a enfermidade do bico) está causada polo virus de Epstein-Barr, e é unha enfermidade moi común entre os adolescentes e adultos novos. Os síntomas inclúen febre, dor de garganta, fatiga extrema e agrandamento dos ganglios linfáticos.
O herpes labial ou simple transmítese a través do contacto directo, incluídos os bicos. Os síntomas inclúen a aparición de ampolas dolorosas ao redor dos beizos ou na boca. E o herpes xenital, aínda que é máis comunmente transmitido por contacto sexual, tamén pode transmitirse a través de bicos se hai lesións activas na boca ou ao redor dos beizos.
O citomegalovirus é outro herpes que pode transmitirse a través da saliva. Aínda que na maioría dos casos non causa síntomas graves, pode representar un risco para persoas inmunocomprometidas ou mulleres embarazadas, xa que pode causar complicacións moi graves durante o embarazo.
Esta maneira de transmitirse explica por que o número de persoas que ten anticorpos contra este tipo de herpes (a prevalencia) é tan alto: por exemplo, máis do 70% da poboación tivo contacto co virus de Epstein-Barr ao longo da súa vida.
Carie, farinxite e gripe
Con todo, hai moitos máis patóxenos que poden chegar a ser transmitidos a través de bicos se hai intercambio de saliva. Entre elas, algunhas bacterias como Streptococcus mutans ou Streptococcus pyogenes, que causan caries ou infeccións de garganta e farinxite. Pero tamén bacterias asociadas coa enfermidade periodontal, como Porphyromonas gingivalis. E, por suposto, virus que causan infeccións respiratorias como o da gripe, o virus respiratorio sincitial ou outros virus do arrefriado común.
Tamén podemos transmitir nun bico algúns tipos do virus do papiloma. E mesmo fungos como o fermento Candida albicans que causa a candidiase.
Hixiene bucal para bicar con saúde
A dieta, a hixiene bucal, o tabaquismo e o consumo de alcol, o uso de antibióticos e outros medicamentos, a xenética e outras condicións médicas subxacentes, inflúen na composición e a saúde da microbiota oral.
Manter un equilibrio saudable na microbiota oral é fundamental para previr enfermidades e a súa transmisión a través dos bicos. Iso pasa por un cepillado frecuente e adecuado dos dentes e a lingua, sumado ao uso de fío dental e do elixir bucal, este último con moderación. Ademais, visitar regularmente ao dentista, limitar o consumo excesivo de azucre e evitar fumar son a mellor maneira de manter unha boca sa.
E se estamos sans, non temos de que preocuparnos ao compartir os nosos microbios.
*Ignacio López-Goñi é membro da Sociedade Española de Microbioloxía e catedrático de Microbioloxía na Universidade de Navarra.
Cláusula de divulgación: Ignacio López-Goñi non recibe salario, nin exerce labores de consultoría, nin posúe accións, nin recibe financiamento de ningunha compañía ou organización que poida obter beneficio deste artigo e declarou carecer de vínculos relevantes máis alá do cargo académico citado.
