*Un artigo de

As hepatites víricas constitúen un serio problema de saúde: sófrenas 350 millóns de persoas (o 4% da poboación mundial) e son responsables de máis de 1,5 millóns de mortes cada ano.

Publicidade

Coñécense cinco virus que causan hepatite, denominados da letra A a E. Pero, ademais, a infección por outros virus tamén pode danar o fígado humano, caso do citomegalovirus ou o axente patóxeno do ébola.

Hepatite A e E: normalmente leves e con vacina eficaz

As máis frecuentes hepatites agudas ictéricas –caracterizadas pola coloración amarelada da pel– son producidas polos virus A e E. Afectan sobre todo a adultos novos e o contaxio prodúcese xeralmente tras exposición a augas e/ou alimentos contaminados, o que se coñece como transmisión por vía fecal-oral.

Estas hepatites son endémicas en moitos países en vías de desenvolvemento, aínda que se dispón dunha vacina eficaz contra elas, aconsellada se se viaxa a algunha desas zonas. Non hai formas crónicas, e as manifestacións clínicas leves resólvense nun ou dous meses. Iso si, nos casos pouco frecuentes de enfermidade fulminante, pode ser necesario o transplante hepático.

Hepatite B: un millón de mortos ao ano

As hepatites crónicas víricas máis frecuentes están producidas polos virus B, C e delta. En canto á primeira, a OMS estima que ao redor de 275 millóns de pacientes sofren hepatite crónica B no mundo. Causa preto dun millón de mortes cada ano, xa sexa por complicacións da cirrose ou por cancro de fígado.

Prevalencia das hepatites B, C e delta no mundo. Vicente Soriano, Author provided

Desde hai 40 anos tamén dispoñemos dunha vacina eficaz fronte ao virus B. A OMS recomenda a súa administración universal aos bebés que acaban de nacer; medida que, con todo, non se leva a cabo en moitos países en vías de desenvolvemento.

O virus B pode transmitirse das nais infectadas aos bebés, por transfusións e mediante xiringas contaminadas (por exemplo, nos drogadictos). A nivel global, a vía de contaxio principal é a sexual.

Existen antivirais orais, como o tenofovir e o entecavir, que suprimen case por completo a replicación do virus B. Tornan indetectable a carga viral. Con todo, a medicación é para sempre, xa que o axente patóxeno non se erradica.

Ademais, hai novos fármacos deste tipo en desenvolvemento. O obxectivo das terapias de combinación –administrando varios medicamentos á vez– é lograr unha curación funcional, isto é, que o antíxeno de superficie do virus B (HBsAg) circulante pase a ser negativo, aínda que non se erradique a infección viral por completo.

Hepatite C: antivirais ao rescate

A OMS estima que 57 millóns de persoas están infectadas polo virus da hepatite C, aínda que a chegada de antivirais orais reduciu o número de afectados no mundo durante a última década. Estes medicamentos adminístranse durante 2-3 meses en combinación e logran a curación –ou sexa, erradican o virus– en máis do 95% de casos.

Principais antivirais para o tratamento das hepatites víricas. Vicente Soriano, Author provided

Existe unha proporción importante de infectados polo virus C que non saben que son portadores e que, por tanto, non poden beneficiarse da medicación. E, ademais, poden ser fonte de contaxio para outros. O virus transmítese sobre todo a partir de inxeccións con material non esterilizado e transfusións.

Nos países desenvolvidos, a drogadicción intravenosa continúa sendo a causa principal de contaxio. As relacións sexuais sen protección e con sangrado tamén poden transmitir o virus.

Non existe unha vacina fronte ao axente patóxeno da hepatite C. Por tanto, os pacientes tratados e curados con antivirais orais poden sufrir reinfeccións se continúan realizando prácticas de risco de exposición.

Hepatite delta: rara pero moi perigosa

Esta é a menos frecuente das hepatites víricas, aínda que tamén a máis grave: preto da metade dos casos poden evolucionar a cirrose e/ou cancro de fígado. Estímase que uns 15 millóns de persoas sofren hepatites delta no mundo.

O virus delta é un virus satélite e só infecta a pacientes con hepatites B. Deste xeito, compórtase como un parasito de parasitos e agrava a historia natural da hepatite B. Transmítese por exposición a sangue e outros líquidos biolóxicos contaminados. A drogadicción intravenosa e as relacións sexuais son os mecanismos de contaxio máis frecuentes.

Ata hai pouco tempo, o transplante hepático era a única alternativa para os pacientes con cirrose por virus delta. Con todo, recentemente aprobouse de forma provisional un antiviral que se administra diariamente por vía subcutánea: a bulevirtida. Outro composto destas características, lonafarnib, atópase na fase final de avaliación clínica e é previsible que pronto logre a súa aprobación. Existen, pois, esperanzas de curar a hepatite delta con terapia antiviral combinada.

Control das hepatites víricas para 2030

Con ocasión do Día Mundial das Hepatites (28 de xullo), a OMS subliñou o compromiso de erradicar as hepatites como problema de saúde pública mundial en 2030. Co fin de lograr este obxectivo, requírese un esforzo global para realizar probas diagnósticas (incluíndo test rápidos) e detectar os portadores asintomáticos.

Pola súa banda, os Centros para o Control e Prevención das Enfermidades estadounidenses recomendaron facer un exame médico (screening) de marcadores de hepatites en soro polo menos unha vez en todos os adultos. Deste xeito poden potenciarse as opcións médicas dispoñibles máis efectivas: o tratamento dos infectados con antivirais e a administración de vacinas a persoas susceptibles de contaxiarse.

Estas medidas deben ir acompañadas de información e educación sobre os mecanismos de contaxio e as condutas de risco de exposición ás hepatites víricas, especialmente entre os adolescentes e adultos novos.


*Vicente Soriano investiga na facultade de Ciencias da Saúde e Centro Médico da Universidad Internacional de La Rioja (UNIR).

Cláusula de divulgación: Vicente Soriano non recibe salario, nin exerce labores de consultoría, nin posúe accións, nin recibe financiamento de ningunha compañía ou organización que poida obter beneficio deste artigo, e declarou carecer de vínculos relevantes máis alá do cargo académico citado.

DEIXAR UNHA RESPOSTA

Please enter your comment!
Please enter your name here

Este sitio emprega Akismet para reducir o spam. Aprende como se procesan os datos dos teus comentarios.