O 24 de abril, arredor de 30 persoas abandonaban o cruceiro MV Hondius na illa de Santa Elena, situada a 1.950 quilómetros da costa de Angola. Este desembarco produciuse antes de que o barco quedase illado fronte a Cabo Verde, agora con cinco casos confirmados de hantavirus e tres falecidos. Entre os pasaxeiros que desembarcaron en Santa Elena atopábase a muller do primeiro falecido, quen tamén acabaría morrendo posteriormente. Na actualidade, a Organización Mundial da Saúde (OMS) e as autoridades sanitarias están a tratar de localizar aos pasaxeiros co obxectivo de previr unha posible dispersión do virus, concretamente da cepa andina, a única que se transmite de persoa a persoa.
Juan Gestal, epidemiólogo e profesor emérito da Universidade de Santiago de Compostela (USC), sinala que “é necesario localizar a todas as persoas que puideron ter contacto cos enfermos, xa que poden estar incubando o virus”. Os datos iniciais indican que o período de incubación pode oscilar entre os tres e 45 días, polo que a vixilancia podería estenderse durante máis dun mes, unha práctica que, segundo apunta Gestal, xa se aplicou en gromos rexistrados en Arxentina.
Con todo, María Tomás, portavoz da Sociedade Española de Enfermidades Infecciosas e Microbioloxía Clínica (SEIMC) e microbióloga do Hospital da Coruña, subliña a complexidade da situación: “Non sabemos se estas persoas tiveron un contacto estreito cos casos confirmados, pero trátase dunha medida de precaución”. Engade que a cepa andina pode transmitirse entre persoas, pero require un contacto estreito e prolongado, sendo “máis difícil de transmitir que outros virus respiratorios como a covid”.
Unha azafata hospitalizada
Outro dos episodios que centra a atención neste gromo é o dunha azafata hospitalizada en Ámsterdam con síntomas leves de enfermidade respiratoria. A muller estivera en contacto breve coa muller neerlandesa falecida o 26 de abril en Johannesburgo. Porén, aínda non se coñece o diagnóstico definitivo: “Non hai probas PCR nin serolóxicas que confirmen que se trate de hantavirus”, explica María Tomás.
Sen confirmación dun caso positivo, non é posible extraer conclusións, aínda que un escenario deste tipo podería indicar que “o virus, noutro contexto, pode presentar unha evolución máis favorable”. Neste sentido, Tomás menciona estudos que sinalan que, en clústeres familiares ou sanitarios, o virus Andes non adoita transmitirse a máis de dúas persoas. “Non é un virus de transmisión comunitaria sostida”, engade.
Posibilidade de confinamento
A chegada dos 14 pasaxeiros españois do MV Hondius xerou discrepancias entre a Consellería de Sanidade e o Ministerio de Defensa. Sanidade considera que o illamento debería ser obrigatorio no Hospital Gómez Ulla, aínda que esta cuestión segue sen resolverse. “Toda precaución é adecuada; dado que se require un contacto moi estreito para o contaxio, pódese optar polo illamento domiciliario acompañado de probas de seguimento”, sinala Tomás.
Noutros países xa se adoptaron medidas similares: no Reino Unido, dous pasaxeiros autoilláronse tras regresar, a pesar de non presentar síntomas, mentres que Francia mantén baixo vixilancia a un cidadán que estivo en contacto cun infectado.
A globalización
“Atopámonos nun mundo globalizado no que as zoonoses van seguir aparecendo”, advirte María Tomás, aínda que chama á calma ante as alertas sanitarias, destacando a importancia da monitorización e do seguimento dos axentes infecciosos.
