*Un artigo de 

Case dous anos despois de que a Organización Mundial da Saúde declarase o estado de pandemia por mor do SARS-CoV-2, seguen xurdindo dúbidas arredor da data na que venceremos o virus.

É certo que a implantación de medidas preventivas a nivel gobernamental, así como a adopción das correctas prácticas hixiénico-sanitarias a nivel individual, serviron para o control intermitente e cada vez máis eficaz do virus.

Aínda así, atopámonos actualmente nunha nova onda de contaxios e non parece, polo momento, que esta vaia a ser a última. Ante tal situación, a pregunta que está no aire é: chegou a Covid-19 para quedar? Pasará o virus de ter un carácter epidémico a converterse en endémico? Poderá a poboación humana convivir coa covid-19 igual que o fai actualmente co virus da gripe?

Que é un virus endémico?

Para responder a estas preguntas debemos distinguir primeiro entre un virus epidémico (ou pandémico) e outro endémico. Cando un novo virus emerxe nunha poboación humana, ben por mor dunha zoonose, ben por movementos migratorios ou, mesmo, debido a cambios significativos no clima dunha determinada zona xeográfica, pode converterse en epidémico se se propaga rapidamente entre a poboación.

Se o virus se estende mundialmente, entón a epidemia convértese nunha pandemia. Con todo, o virus pode pasar a un estado endémico cando se detecta un número relativamente baixo e estable de infeccións na poboación.

Para todos estes casos, a vacinación segue sendo a forma preferida de tratar a maioría das enfermidades infecciosas. De feito, no caso da Covid-19, a vacinación durante a fase epidémica está a ser esencial para reducir a carga da enfermidade. Especialmente en individuos de idade avanzada e con factores de risco subxacentes.

Ademais de influír directamente na redución da susceptibilidade, a infectividade e a patoloxía no individuo, a vacinación xera un tipo de inmunidade colectiva ou “de rabaño” que reduce tamén a probabilidade de infección dun individuo susceptible (non vacinado) ou de reinfección.

Con todo, dado que a vacinación contra o SARS-CoV-2 só pode xerar unha inmunidade colectiva transitoria, a súa erradicación convértese en algo pouco probable, sendo a endemicidade o resultado máis esperado a longo prazo.

Maior inmunidade no camiño cara á endemia

No caso dos virus contra os que a infección non xera inmunidade para sempre, como é o caso do SARS-CoV-2, é moi importante entender como a infección natural e a vacinación poden reforzar a protección fronte ao mesmo.

A transición entre fase epidémica e endémica ocorre a medida que os niveis de inmunidade efectiva aumentan na poboación. Durante a devandita transición pódese observar un cambio importante no número de individuos infectados. Ademais, obsérvanse variacións na distribución por idades das infeccións primarias e as reinfeccións. Tamén na gravidade dos síntomas desenvolvidos polos individuos infectados.

Por tanto, a susceptibilidade dos individuos á infección e a gravidade da súa patoloxía son aspectos a ter en conta durante a fase de transición. Ambas as variables son moi importantes, xa que van determinar moitas das decisións sanitarias e políticas que se tomen nun determinado momento.

Como sería a fase endémica?

Para cuantificar os danos por Covid-19 durante a fase endémica, haberá que considerar a gravidade, tanto das infeccións primarias como das reinfecciones.

Coñécense dous patróns xerais que definen a relación entre a idade e a gravidade das infeccións primarias. No primeiro patrón, típico do SARS-CoV-2, a enfermidade é leve en nenos e novos e máis severa en anciáns. No segundo patrón, a enfermidade é máis leve a unha idade intermedia e máis grave nos moi novos e anciáns.

Durante a transición de fase epidémica a endémica do SARS-CoV-2 prevese que a maioría das infeccións primarias ocorran en nenos, con síntomas moi leves. Por iso, cabe pensar que estas non contribuirán substancialmente á gravidade e a carga da enfermidade. Este último é o escenario endémico esperado no caso do SARS-CoV-2.

Como actuar ata entón

É evidente que a vacinación é a mellor vía para reducir a carga de enfermidade por Covid-19. Dado que, en termos xerais, a patoloxía é leve nos nenos e máis grave nos anciáns, debe darse prioridade á vacinación dos individuos de maior idade. Con todo, é imprescindible coñecer e entender como a inmunidade de rabaño de tipo transitorio pode facilitar a transición do virus cara a un estado endémico.

Por tanto, se se persegue un estado endémico óptimo, é importante que a inmunidade proporcione protección non só fronte á infección senón tamén fronte á patoloxía (é dicir, que non produza síntomas graves).

Para iso, é importante coñecer como difire a protección contra as novas variantes do virus tras a vacinación, así como determinar se son necesarias múltiples infeccións ou vacinacións para xerar unha protección duradeira contra a enfermidade.

Moitas son as dúbidas arredor do comportamento deste virus durante os próximos anos. Pero o que si está claro é que neste momento non se debe baixar a garda. É imprescindible continuar cos programas de vacinación masiva ata que o estado endémico do virus se alcance.


*Francisca Suárez Estrella é profesora titular da Área de Microbioloxía da Universidad de Almería.

Cláusula de divulgación: Francisca Suárez Estrella non recibe salario, nin exerce labores de consultoría, nin posúe accións, nin recibe financiamento de ningunha compañía ou organización que poida obter beneficio deste artigo, e declarou carecer de vínculos relevantes máis alá do cargo académico citado.

DEIXAR UNHA RESPOSTA

Please enter your comment!
POLÍTICA DE COMENTARIOS:

GCiencia non publicará comentarios ofensivos, que non sexan respectuosos ou que conteñan expresións discriminatorias, difamatorias ou contrarias á lexislación vixente.

GCiencia no publicará comentarios ofensivos, que no sean respetuosos o que contentan expresiones discriminatorias, difamatorias o contrarias a la ley existente.

Please enter your name here

Este sitio emprega Akismet para reducir o spam. Aprende como se procesan os datos dos teus comentarios.