Xoves 23 Maio 2024

Coidar a saúde e o medio ambiente: dúas razóns para incluír pescado azul na nosa dieta

*Un artigo de

A sociedade actual ten cada vez unha maior preocupación pola dieta debido a cuestións económicas, nutricionais, relixiosas e ideolóxicas. A clave radica en conseguir unha dieta equilibrada que coide da nosa saúde e a do planeta.

Publicidade

As dietas atlántica e mediterránea tradicionais son dúas opcións que nos aseguran estes requisitos. En ambas a inxestión frecuente de pescado desempeña un papel importante polas súas características nutricionais e organolépticas.

A nivel mundial, o consumo anual per cápita de pescado nos últimos 50 anos case se duplicou, pasando de 10,75 kg en 1970 a 20,03 kg en 2021. Presenta un crecemento exponencial en países como China, onde o consumo anual per cápita subiu de 4,58 kg en 1970 a 39,87 kg en 2021, e crecementos substanciais en países como México, onde se triplicou (de 4,06 kg en 1970 a 13,87 kg en 2021).

Evolución do consumo de peixe anual per cápita nos últimos 50 anos. Gráfico: Gumersindo Feijoo, con datos de Our World in
Data

Denomínase pescado azul aquel pescado cunha proporción de graxa (lípidos) na súa musculatura superior ao 5-6%, sendo a sardiña, o bonito do norte, o xurelo e a xarda algúns dos seus representantes máis significativos.

Ademais, o pescado azul formou parte do acervo cultural ao longo da historia. Por exemplo, en países como España a sardiña é típica na noite de San Xoán e é tamén tradicional a costeira —tempada de pesca— do bonito, debido á migración estacional en busca de augas ricas en nutrientes e temperaturas adecuadas para reproducirse e alimentarse.

O pescado azul nunha dieta saudable

O pescado azul caracterízase por incluír na súa composición tres elementos nutricionais fundamentais:

  • Os ácidos graxos polinsaturados omega 3, que axudan a previr as enfermidades cardiovasculares.
  • Os péptidos (moléculas proteicas formadas pola unión de dous ou máis aminoácidos), que se caracterizan por unha actividade biolóxica beneficiosa para a saúde, actuando na prevención ou tratamento de diferentes enfermidades como a hipertensión, a diabetes ou a obesidade.
  • A achega de vitaminas (por exemplo, A, D e E) e outros oligoelementos como o magnesio, selenio e iodo.

Os beneficios desta combinación de nutrientes púxose de manifesto no desenvolvemento do proxecto GALIAT, liderado polo Hospital Clínico Universitario de Santiago de Compostela, que consistiu nun estudo de campo para determinar o efecto que sobre a poboación ten unha dieta atlántica tradicional. Os resultados demostran unha redución da síndrome metabólica (grupo de afeccións que aumentan o risco de sufrir cardiopatía coronaria ou diabetes).

Sustentabilidade das artes de pesca

A época de pesca da sardiña, o xurelo e a xarda esténdese, con maior ou menor intensidade, de maio a outubro, posto que o plancto é máis abundante nesta época e, ao alimentarse del, o pescado azul acumula gran cantidade de graxa que potencia o seu sabor.

A técnica de pesca máis común utilizada na captura do pescado azul é o cerco, unha das artes de pesca con menor impacto ambiental:

  • Os descartes (aquela parte da captura que non se retén a bordo e se tira ao mar) son mínimos ou inexistentes. A técnica denomínase “cerco” porque significa “rodear” o cardume (banco de peixes) para a súa captura. É unha técnica moi selectiva e que respecta a biodiversidade.
  • Se consideramos a súa pegada de carbono (quilogramos de dióxido de carbono equivalentes emitidos á atmosfera de forma directa ou indirecta ao longo de todas as etapas da cadea de valor) é unha das opcións alimentarias con menor impacto, xa que a súa pegada en función da enerxía proteica que nos proporciona é das máis baixas.

Por exemplo, a xarda ten un valor medio de 550 g de CO₂ eq por cada 100 g de proteína e a sardiña ten un valor medio de 646 g de CO2eq por cada 100 g de proteína. Estes valores son da orde de magnitude dos produtos lácteos, as verduras e legumes, e inferior á maioría das froitas e a carne.

Pegada de carbono de diferentes alimentos por cada 100 g de proteína. Gráfico: Gumersindo Feijoo, CC BY-SA

O pescado azul na cociña tradicional

O consumo de pescado é coetáneo á evolución de Homo sapiens. A nosa especie incorporouno como alimento básico desde as súas orixes e a súa elaboración foise perfeccionando ao longo da historia.

O pescado azul préstase a multitude de diferentes elaboracións na cociña, desde a sinxeleza da brasa ou o ferro a pratos con maior elaboración como o tataki ou o papillote. Unha das vantaxes que presenta o pescado azul reside na facilidade da súa limpeza, a sinxela eliminación das espiñas supón un aliciente para que durante a infancia se introduza este alimento como elemento da dieta básica.

Dados os seus beneficios nutricionais e o baixo impacto ambiental da súa captura, este tipo de pescado é unha excelente opción para incorporalo regularmente á nosa dieta.


*Gumersindo Feijoo Costa é catedrático de Enxeñaría Química no Centro de Investigación en Tecnoloxías Ambientais (CRETUS) da Universidade de Santiago.

Cláusula de divulgación: Gumersindo Feijoo Costa non recibe salario, nin exerce labores de consultoría, nin posúe accións, nin recibe financiamento de ningunha compañía ou organización que poida obter beneficio deste artigo, e declarou carecer de vínculos relevantes máis alá do cargo académico citado.

Gumersindo Feijoo
Gumersindo Feijoo
Catedrático de Enxeñería Química, Universidade de Santiago de Compostela

DEIXAR UNHA RESPOSTA

Please enter your comment!
Please enter your name here

Este sitio emprega Akismet para reducir o spam. Aprende como se procesan os datos dos teus comentarios.

Relacionadas

A soidade é o factor que máis inflúe no grao de satisfacción vital dos maiores en Galicia

Dous investigadores da USC analizaron como o impacto de residir nunha contorna rural ou urbana incide na autoestima e na integración social

Por que podemos dar positivo no test de alcoholemia sen beber alcohol

A síndrome da autocervexaría prodúcese cando o corpo é capaz de producir alcohol de forma masiva ao fermentar os azucres que inxere na comida

O estudo da USC sobre o impacto terapéutico da música esténdese ao norte de Portugal

O proxecto analizará o efecto que as composicións melódicas poden ter nas enfermidades neuropisicomotoras e no envellecemento

A enfermidade de Lyme en Galicia: “Houbo un aumento exponencial nos últimos 15 anos”

Lugo é a provincia con maior incidencia dunha doenza que transmiten as carrachas do xénero 'Ixodes', moi abundantes en territorio galego