Está demostrado que bailar é unha actividade que “pon en danza” diversas dimensións do ser humano: físicas, cognitivas, emocionais e sociais.
En primeiro lugar, require que manteñamos a atención, sincronicémonos coa música e executemos diferentes tipos de pasos. Pero ademais, facilita a expresión e regulación de emocións, así como unha maior interacción social. No caso da poboación maior, promove a participación tanto das persoas sas como a daquelas que adoecen de limitacións.
Terapia de danza
A ciencia evidenciou que o baile xera importantes cambios no corpo: favorece a estimulación do sistema sensoriomotor, o exercicio cardiovascular, a coordinación motora e a activación de redes cerebrais ligadas ao movemento e a cognición.
Chámase terapia de danza a unha intervención de psicoterapia a que emprega o movemento e o baile para mellorar a saúde e o benestar do individuo. Este concepto xurdiu na década de 1940 cando os seus creadores, en gran parte bailaríns e bailarinas, decatáronse dos beneficios psicolóxicos da súa actividade.
Un estudo realizado en Finlandia revelou que incorporar terapia de danza ao tratamento habitual da depresión provoca unha melloría moito maior que cunha terapia convencional illada. Neste punto é necesario lembrar que calquera intervención nunha patoloxía psicolóxica debe ser abordada por psicólogos ou psiquiatras e que unha intervención baseada en movemento (exercicio terapéutico) ten que ser pautada por fisioterapeutas.
Cerebros máis moldeables
A neuroplasticidade é a capacidade do noso cerebro de adaptarse e cambiar en base á aprendizaxe, experiencias ou reparación de lesións. Observouse que a danza mellora esta propiedade: ten a capacidade de integrar movemento e son e favorece a conexión entre os dous hemisferios do cerebro. Ademais, os movementos complexos do baile estimulan múltiples áreas cerebrais: motoras, sensoriais e cognitivas.
Unha investigación realizada en adultos maiores nos que se comparou o baile fronte a unha intervención baseada en exercicio repetitivo observou un maior impacto cerebral asociado á danza. Isto podería estar asociado a unha demanda moito máis variada –cognitiva, física e de coordinación–, o que podería ter potencial para neutralizar a perda de materia gris relacionada coa idade.
Tamén se estuda o seu efecto en enfermidades neurodexenerativas. De feito, unha publicación recente describe que a danza é unha práctica multitarea que cumpre os estándares clínicos requiridos para a enfermidade de Parkinson: capacidade aeróbica, equilibrio, ritmo, marcha, control postural e habilidades cognitivas.
Tradicións saudables
Pero isto aplícase a todo tipo de bailes? Tamén aos tradicionais e folclóricos? Nun estudo de 2025 explícase que calquera modalidade tradicional que implique desempeño físico terá beneficios para a saúde. Tamén considera que a súa eficacia no ámbito cardiovascular, funcional e metabólico é comparable á doutras formas de exercicio estruturado.
Ademais, as danzas folclóricas ofrecen unha vantaxe engadida: transmiten identidade e historia. Por exemplo, o baile tradicional galego foi declarado ben de interese cultural.
Outra publicación recente reforza estas ideas, concluíndo que o baile tradicional español (que inclúe a xota, o flamenco e as sevillanas) contribúe ao benestar físico e emocional, cun impacto positivo na calidade de vida. Adicionalmente, a danza tradicional estimula un sentimento de unidade e acompañamento nos participantes, axudando a conectar ás persoas.
Entre os beneficios dos bailes tradicionais destacan os cardiovasculares e do equilibrio, xa que incorporan pasos áxiles, cambios de dirección e elevación da frecuencia cardíaca. Tamén se asocia unha mellora na musculatura, pois moitas modalidades implican movementos vigorosos que mobilizan grandes extensións corporais.
As esixencias posturais e a coordinación do movemento favorecen o equilibrio e a coordinación, mentres que as amplitudes motoras nos diferentes patróns de baile favorecen a mobilidade articular.
Para todas as idades
En 2019, un estudo realizado en 130 persoas maiores de 60 anos demostrou que practicar baile tradicional (neste traballo era grego) durante 32 semanas melloraba a condición física en todas as probas avaliada polo Senior Fitness Test, unha batería de 6 probas que avalía a forza en membros, flexibilidade, resistencia aeróbica e equilibrio dinámico.
Acorde aos resultados observados, a danza folclórica mostrouse como unha ferramenta eficaz para mellorar a funcionalidade e previr as caídas. E non é só cousa de maiores: tamén demostrou efectos positivos en estudantes de secundaria e universitarios, xerando mellorías no estado de ánimo e a condición física.
Máis aló do baile: políticas sanitarias
Na actualidade xa existen programas de saúde pública que buscan actuar por medio do baile. Estes proxectos, denominados Dance for Health (Baile para a Saúde) son proxectos comunitarios que buscan promover a implicación cidadá na saúde e na sociedade por medio do baile.
Dita iniciativa, que xa demostrou altos niveis de participación e adherencia, propón en definitiva á danza como un método de baixo custo, divertido e culturalmente significativo para favorecer a actividade física na sociedade.
Cláusula de divulgación: As persoas asinantes non son asalariadas, nin consultoras, nin posúen accións, nin reciben financiamento de ningunha compañía ou organización que poida obter beneficio deste artigo, e declararon carecer de vínculos relevantes máis aló do cargo académico citado anteriormente.
