Unha persoa desaparece nunha zona montañosa. Non hai cobertura telefónica e as condicións meteorolóxicas dificultan a busca. Os equipos de rescate teñen que rastrexar unha superficie ampla sen saber con exactitude onde concentrar os esforzos. Nestas situacións, o teléfono móbil pode converterse nunha ferramenta decisiva. Esa é a idea que está detrás de Lifeseeker, un sistema desenvolvido pola empresa viguesa CENTUM capaz de localizar persoas a través do sinal dos seus dispositivos, mesmo cando non hai cobertura de rede.
A tecnoloxía transforma os teléfonos en balizas de emerxencia e permite orientar os equipos de busca cara á posición da persoa desaparecida. O sistema pode instalarse en helicópteros, avións ou drons e funciona sen que a persoa localizada teña que realizar ningunha acción nin instalar unha aplicación. Ademais, facilita a comunicación co dispositivo mediante chamadas ou mensaxes, o que pode achegar información relevante sobre o estado da persoa e as súas necesidades durante a operación.
Lifeseeker é un dos principais desenvolvementos de CENTUM, unha compañía fundada en Vigo en 2005 e especializada no deseño e comercialización de sistemas aeronáuticos de misión. A empresa, galardoada co Premio GCiencia Galicia Spin-Off na categoría de Selo de Calidade, traballa para os sectores das emerxencias, a seguridade, a defensa e o aeroespacial, con solucións que combinan comunicacións móbiles, procesamento de sinais, radio definida por software e aviónica. O seu obxectivo é dotar as plataformas aéreas de capacidades específicas para operar en escenarios nos que a conectividade e a información poden resultar determinantes.
Un teléfono como sinal de socorro
O desenvolvemento de Lifeseeker responde a unha dificultade habitual nas operacións de busca e rescate: localizar unha persoa nunha área extensa cando os medios visuais non son suficientes. A tecnoloxía aproveita os sinais emitidos polos teléfonos móbiles para calcular a súa posición e reducir a superficie que os equipos teñen que inspeccionar. A diferenza doutros sistemas de localización, non depende de que o dispositivo teña cobertura convencional nin de que a persoa desaparecida utilice unha aplicación específica.
O sistema pode integrarse en diferentes tipos de aeronaves, tripuladas ou non, e adaptarse ás necesidades de cada operación. Unha vez instalado, os equipos de rescate poden xestionar a busca desde unha interface accesible a través dun ordenador ou unha tableta, sen necesidade de contar con coñecementos especializados en redes móbiles.
A compañía cifra en máis de 1.000 as misións exitosas nas que participou o sistema e sinala que conta con máis de 50 usuarios en cinco continentes. Entre as organizacións que colaboraron no seu desenvolvemento está Rega, o servizo suízo de rescate aéreo, que participou na avaliación da tecnoloxía en condicións operativas e na súa mellora. O sistema tamén conta coa certificación aeronáutica DO-160 para determinadas configuracións, un estándar relacionado coa resistencia dos equipos ás condicións ambientais e electromagnéticas propias das aeronaves.
Comunicacións seguras en situacións críticas
A localización de persoas desaparecidas é unha das aplicacións da tecnoloxía de CENTUM, pero non a única. A empresa desenvolveu tamén Cellair, un equipo que permite despregar redes privadas de comunicacións móbiles en escenarios nos que as infraestruturas habituais non están dispoñibles ou non ofrecen as garantías necesarias.
O sistema crea unha rede propia para que os dispositivos autorizados poidan intercambiar voz e datos, cunha conexión segura e independente das redes comerciais. Pode integrarse en vehículos, helicópteros, embarcacións ou equipos transportables, e está pensado para operacións de emerxencia, desastres naturais e misións tácticas. Nestes contextos, manter a comunicación entre os equipos pode ser tan importante como dispoñer de información precisa sobre o que está a suceder.
A tecnoloxía tamén espertou o interese do sector aeroespacial. Cellair foi seleccionado no marco dun contrato do programa de Actividade Extravehicular e Mobilidade Humana da NASA relacionado coa arquitectura de comunicacións. A selección sitúa un desenvolvemento realizado en Galicia nun ámbito tecnolóxico de esixencia elevada, no que a fiabilidade das comunicacións resulta esencial para as actividades humanas fóra das naves espaciais.
Detectar interferencias para protexer infraestruturas
Outra das liñas de traballo da compañía céntrase na detección e localización de interferencias nos sistemas de navegación por satélite. O produto NoJamZone identifica sinais que alteran o funcionamento dos sistemas GNSS, empregados por aeronaves, vehículos e numerosas infraestruturas para determinar a súa posición e navegación.
Estas interferencias poden producirse mediante técnicas de jamming, que bloquean ou dificultan a recepción dos sinais, ou de spoofing, que introducen información falsa para alterar a posición calculada polo receptor. A súa detección resulta especialmente relevante en instalacións críticas, como os aeroportos, onde unha alteración dos sistemas de navegación pode afectar a seguridade das operacións.
NoJamZone emprega unha rede de sensores distribuídos na zona que se quere protexer para detectar a anomalía e calcular a localización da fonte da interferencia. A información permite alertar os responsables da instalación e reducir o tempo necesario para identificar a orixe do problema. Segundo a compañía, o sistema xa está operativo nun dos principais aeroportos de España.
Da enxeñaría galega ao mercado internacional
A traxectoria de CENTUM está marcada pola evolución desde os seus primeiros servizos de enxeñaría e integración de sistemas aeronáuticos cara ao desenvolvemento de tecnoloxía propia. Fundada en 2005, a compañía iniciou a súa actividade coa homologación de dispositivos móbiles e a integración de sistemas de aviónica para a industria aeronáutica. En 2010 comezou a súa expansión internacional, con presenza en mercados europeos e latinoamericanos, e a partir de 2015 impulsou o investimento no desenvolvemento dos seus propios produtos.
A creación de solucións como Lifeseeker e NoJamZone permitiulle consolidar unha liña de negocio centrada en sistemas de misión, nos que a combinación de comunicacións, xeolocalización e procesamento de sinais se adapta a necesidades moi concretas. En 2019 lanzou NoJamZone e reforzou a súa colaboración con Rega no desenvolvemento de Lifeseeker. Ese mesmo ano, Airbus Helicopters certificouna como provedora oficial para integrar as súas solucións en diferentes modelos de helicópteros.
A innovación forma parte da estratexia da empresa, que en 2023 recibiu o Premio Galicia de Innovación e Deseño da Xunta de Galicia. Agora, o Selo de Calidade dos X Premios GCiencia Galicia Spin-Off recoñece a súa traxectoria, os resultados acadados e a implantación no mercado. A distinción pon o foco nunha compañía que converteu coñecementos especializados en produtos con aplicacións reais en sectores nos que a fiabilidade tecnolóxica pode ter consecuencias directas sobre a seguridade das persoas e das infraestruturas.
Desde Vigo, CENTUM desenvolve sistemas que buscan dar resposta a problemas moi distintos, pero cun denominador común: dispoñer de información fiable e manter a conexión cando as circunstancias fan máis difícil conseguilas. Xa sexa para localizar unha persoa desaparecida, coordinar equipos nunha emerxencia ou detectar unha interferencia nun aeroporto, a súa aposta pasa por levar a enxeñaría e a innovación a operacións nas que cada segundo e cada sinal contan.













