As persoas novas poderían ser máis susceptibles ao efecto daniño dos factores que favorecen a aterosclerose. Segundo unha investigación realizada no Centro Nacional de Investigacións Cardiovasculares (CNIC), son máis vulnerables aos efectos prexudiciais que conlevan dous destes factores: o colesterol e a tensión arterial elevados.
Os resultados deste estudo, que se publica na revista Journal of the American College of Cardiology, subliñan a necesidade de que o control agresivo dos factores de risco deberían comezar en idades máis temperás polo que, escriben os investigadores, se deben “cambiar as estratexias de prevención primaria”.
O estudo foi coliderado por Valentín Fuster, director xeral do CNIC, do Instituto Cardiovascular e “Physician-in-Chief” do Mount Sinai Medical Center de Nova York (EE UU) e Borja Ibáñez, director científico de CNIC, cardiólogo no Hospital Universitario Fundación Jiménez Díaz, e membro do CIBERCV.
A aterosclerose subclínica a miúdo progresa en persoas de mediana idade, especialmente cando os niveis de LDL-colesterol e a tensión arterial están elevados, mesmo de maneira lixeira ou moderada. Tanto a comunidade médica como a sociedade deberían ser conscientes de que a aterosclerose é unha enfermidade que pode deter a súa progresión se se xestionan de maneira agresiva os factores de risco desde unha idade temperá.
Por iso, subliña Fuster, “un cribado da aterosclerose subclínica desde unha idade temperá así como o control agresivo dos factores de risco poderían axudar a aliviar a carga global de enfermidades cardiovasculares”.
Ibáñez explica que “neste traballo identificamos, entre outros achados, que o impacto de niveis de colesterol e tensión arterial moderadamente elevados na progresión da aterosclerose son moito máis marcados en persoas novas que nas máis maiores”.
Investigación en persoas asintomáticas
Existen poucos estudos no mundo que avalíen a presenza de aterosclerose silente, é dicir, en persoas totalmente asintomáticas, en persoas novas ou de idade media aparentemente sas e como esta enfermidade progresa ao longo da vida.
O estudo PESA-CNIC-Santander (Progression of Early Subclinical Atherosclerosis) iniciouse no ano 2009 e é froito da colaboración estreita entre o CNIC e o Banco de Santander.
Más de 4.000 persoas voluntarias de Banco Santander en Madrid de idade media e aparentemente sas participan nun estudo de imaxe non invasiva exhaustivo cada tres anos de varios territorios arteriais (carótidas, femorais, coronarias e aorta). Ademais, recóllense mostras de sangue para realizar estudos avanzados de medicina xenómica, proteómica, metabolómica etc. “O estudo PESA xa contribuíu de maneira moi importante ao coñecemento da enfermidade cardiovascular e é considerado o máis avanzado neste campo”, sinala Fuster.
Este traballo ten implicacións moi importantes no campo da prevención cardiovascular e no da medicina personalizada. En relación á prevención, este estudo móstranos que o control dos factores de risco (principalmente colesterol e tensión arterial) deberían de iniciarse en idades moi temperás, momento no que as arterias son máis vulnerables para o efecto daniño destes factores.
Borja Ibáñez explica que “estes resultados abren a porta a unha abordaxe de medicina personalizada, onde a intensidade de control dos factores de risco sexan guiados pola presenza e progresión da aterosclerose silente identificada por tecnoloxía de imaxe”.
Unha enfermidade reversible
A cardióloga Guiomar Mendieta, primeira asinante do traballo, engade que “outro dos grandes achados deste traballo é que a aterosclerose, que se considerou ata o de agora un fenómeno progresivo irreversible, pode desaparecer se se controlan os factores de risco de forma temperá”.
“Estes resultados foron posibles grazas á exhaustiva recollida de datos de imaxe e bioquímicos ao longo de máis de seis anos, así como a unha abordaxe estatística moi nova”, asegura Mendieta, quen accedeu ao CNIC grazas a un programa de formación conxunto entre o CNIC e a Sociedade Española de Cardioloxía.
Nun editorial que acompaña ao estudo, Charles A. German e Michael D. Shapiro, da Universidade de Chicago, e da Universidade de Wake Forest-Winston Salem, subliñan a relevancia desta investigación e escriben que os seus resultados son unha “chamada á acción para reformular cando e como deben intervir os médicos de maneira agresiva para previr a enfermidade cardiovascular”.
Escriben os autores que a investigación amplía a “nosa comprensión da progresión natural da aterosclerose, reforzando a idea de que a detección temperá e a modificación agresiva dos factores de risco, especialmente a redución do colesterol LDL, poden alterar o curso da enfermidade”. Todo iso, engaden, leva a cambiar “o paradigma”, con intervencións temperás, dirixidas e agresivas para cambiar o rumbo e evitar o inminente tsunami de enfermidade cardiovascular e outras enfermidades crónicas na nosa poboación envellecida.
