A Escherichia coli é unha bacteria presente no organismo de numerosas especies, entre elas o Homo sapiens, que na meirande parte das ocasións non provoca ningún tipo de problemas. Porén, existen algunhas cepas patóxenas que poden causar infeccións urinarias, gastroenterite e outras complicacións. Neste sentido, un estudo pioneiro a nivel mundial, desenvolvido por un equipo do Campus Terra da USC en Lugo, analizou cepas uropatoxénicas e extraintestinais recollidas de cans e humanos para identificar a posible transmisión desta bacteria entre mascotas e persoas.
O traballo, publicado na revista Microorganisms, conclúe que a transmisión destas cepas é “limitada”, e prodúcese “en ocasións contadas”, segundo expón a USC. A investigación forma parte da tese de doutoramento de Saskia Camille Flament-Simón, baixo a dirección de Jorge Blanco, catedrático de Microbioloxía da USC na Facultade de Veterinaria do Campus de Lugo e director do Laboratorio de Referencia de E. coli (LREC).
Os resultados evidencian que existe unha transferencia de determinados clons de cepas patóxenas extraintestinais (ExPEC9) e/ou uropatoxénicas (UPEC) entre as mascotas caninas e os seres humanos. Aínda así, este fluxo parece limitado, xa que o clon maioritario canino (B2-CH103-9-ST372) detéctase en contadas ocasións nas infeccións non intestinais, fundamentalmente da vexiga e das vías urinarias, diagnosticadas en seres humanos, segundo indica Jorge Blanco, quen advirte da existencia de diferenzas xenéticas, ás veces mínimas, entre os clons identificados como habituais en mascotas e en persoas.
Nas pescudas colaboraron, ademais do LREC, investigadores do Hospital Universitario Lucus Augusti, o Hospital Veterinario Rof Codina, o Centro de Investigación Biomédica de La Rioja e da Universidade de París, apuntan na mesma dirección que outros estudos que veñen de facerse en Estados Unidos, Francia e Australia. Daquela, do mesmo xeito que noutros traballos recentes, no estudo feito en Lugo obsérvase que entre as cepas illadas e molecularmente clasificadas como ExPEC e/ou UPEC, predominan as ST372.
Unha vez completada a secuenciación do xenoma completo de 21 cepas caninas estudadas en Lugo e dúas cepas causantes de infeccións extraintestinais en seres humanos en España e Francia, comparáronse estes 23 xenomas con 174 xenomas (128 de cepas caninas e 46 de cepas humanas) de cepas ST372 depositados en bases de datos públicas. Na árbore filoxenética obtida cos 197 xenomas analizados distribuíronse as cepas en 6 clusters. O clúster 1 comprendeu o 75% das cepas e maioritariamente incluía cepas de orixe canina (138 caninas fronte a 9 humanas) (P< 0.00001). En contraste, os clusters 2, 3 e 5 asociáronse estatisticamente coas cepas de orixe humana.
A análise dos xenomas completos das cepas ST372 suxire que as cepas caninas do clon B2-CH103-9-ST372 e do clúster 1 pertencentes ao serotipo Ou83:H31 poderían causar infeccións extraintestinais tanto en cans como en seres humanos, mentres que as cepas do clúster 2 e dos serotipos Ou18:H31 e Ou45:H31 poderían causar unicamente infeccións en seres humanos.
Aínda que o clon B2-CH103-9-ST372 foi o máis prevalente, entre as 91 cepas tomadas de mascotas caninas en Lugo e clasificadas molecularmente como ExPEC e/ou UPEC, identificáronse outros 49 clons e 14 deles atopáronse tamén entre cepas ExPEC e/ou UPEC causantes de infeccións en seres humanos en España e Francia. Deste xeito, os investigadores do Laboratorio de Referencia de E. coli estiman necesario realizar novos estudos para analizar con detalle o potencial zoonótico destes 14 clons que inclúen secuencias tipo frecuentemente atopadas entre as cepas causantes de infeccións urinarias e septicemias en seres humanos, tales como como son as ST12, ST73, ST95, ST127, ST141, ST648 e ST1193.
En conclusión, o traballo incide na necesidade do enfoque “unha única saúde” (one health) a nivel global, ao constatar varios clons e serotipos comúns en mascotas e humanos.
