A pesar de que nos últimos anos se lograron grandes avances no tratamento do cancro, tamén quedaron demostrados os graves efectos secundarios que experimentan os pacientes. Entre eles, a cardiotoxicidade producida polos tratamentos antineoplásicos é un dos efectos secundarios máis importantes, repercutindo negativamente tanto na calidade de vida como na morbimortalidad.
Os investigadores do CIBER de Enfermidades Cardiovasculares (CIBERCV), do grupo cardioCHUS do Complexo Hospitalario Universitario de Santiago, liderados por José Ramón González Juanatey, traballan na prevención ou tratamento da cardiotoxicidad a través de terapias específicas.
Nun estudo recente de Ricardo Lage e Isabel Moscoso e financiado pola Fundación Mutua Madrileña, demostraron que a omentina diminúe o dano inducido polo docetaxel en cardiomiocitos, suxerindo que os niveis desta proteína poderían modular a tendencia ao desenvolvemento de cardiotoxicidad en pacientes oncolóxicos.
Aínda que existe unha sólida conciencia da asociación entre a obesidade e a enfermidade cardiovascular, é menos coñecida a súa asociación co desenvolvemento de distintos tipos de cancro e unha maior susceptibilidade á toxicidade cardíaca. A omentina, cuxos niveis diminúen co sobrepeso e a obesidade, é unha adipoquina (unha proteína metabólicamente activa cuxa síntese ten lugar no adipocito e desempeñan unha función moi importante na regulación de procesos metabólicos) con efectos beneficiosos nas respostas inflamatorias, a homeostasis de glicosa e a enfermidade cerebro vascular.
A omentina pode paliar os efectos adversos do docetaxel, un fármaco para o cancro de mama
Niveis baixos de omentina, están relacionados con enfermidade arterial coronaria, insuficiencia cardíaca e infarto agudo de miocardio. Segundo explica Ricardo Lage, “no traballo avaliamos os efectos do tratamento con omentina fronte á toxicidade inducida por docetaxel, un fármaco amplamente prescrito no manexo do cancro de mama e cuxo uso se asociou a problemas electrofisiológicos, isquémicos e insuficiencia cardíaca”.
Os investigadores demostraron neste estudo que a omentina inhibe a morte celular inducida por docetaxel. A perda de cardiomiocitos é un dos determinantes principais na progresión da disfunción cardíaca. Aínda que a omentina non logrou reducir a tensión oxidativo inducido polo fármaco, si foi capaz de diminuír a tensión do retículo endoplásmico suxerindo o seu posible papel cardioprotector fronte á toxicidade por este tipo de fármacos.
“Trátase dun estudo preliminar que ten que escalarse en pacientes. En primeiro lugar estudiaremos se o desenvolvemento de toxicidade nos pacientes está relacionado cos niveis de omentina e se estes están á súa vez determinados pola obesidade” afirma Isabel Moscoso, última asinante do estudo.
“Localizar aos pacientes con maior risco de cardiotoxicidade permitirá implementar terapias dirixidas a prevención e un manexo adecuado e personalizado do tratamento oncolóxico”, detalla.
Actualmente, a atención cardiovascular enfróntase a un cambio de paradigma, xa non se trata de evitar a cardiotoxicidade senón previla ou tratala nun paciente co tratamento oncolóxico óptimo desenvolvendo terapias específicas baseadas no coñecemento mecanístico do dano cardíaco, de aí este traballo impulsado polo grupo do CIBERCV no Hospital Clínico Universitario de Santiago.
O Centro de Investigación Biomédica en Rede (CIBER) é un consorcio dependente do Instituto de Saúde Carlos III (Ministerio de Economía, Industria e Competitividade) e cofinanciado con fondos FEDER.
O CIBER na súa área temática Enfermidades Cardiovasculares (CIBERCV) fórmano 40 grupos de investigación seleccionados sobre a base da súa excelencia científica pertencentes a 24 institucións consorciadas.
O seu traballo articúlase ao redor de 6 liñas de investigación enfocadas nos principais desafíos da saúde cardiovascular, con 4 programas lonxitudinais (dano miocárdico, enfermidade arterial, insuficiencia cardíaca e cardiopatías estruturais) e 2 programas transversais ( iomarcadores e plataformas, e epidemiología e prevención cardiovascular).
Aquí podes consultar o artigo científico publicado en PLOS ONE
