O 7 de marzo de 2023 apareceu un exemplar de femia adulta de zifio común na Coruña, na praia das Amorosas. Cando foi atopada, presentaba un forte traumatismo antero-ventral que podía indicar que chegou a varar viva. Con todo, o máis relevante é que presentaba numerosos plásticos que provocaban obstrucións totais no estómago e no intenstino. Despois de varios meses de análises, a Coordinadora para o Estudo dos Mamíferos Mariños (Cemma) presenta un vídeo coa totalidade dos plásticos extraídos do estómago, do intestino e das cámaras conectoras, “os cales presentaban unha forte oclusión”, apuntan.
“Os plásticos son moi pouco frecuentes no sistema dixestivo dos cetáceos en xeral en Galicia”, explican dende a Cemma. Sobre todo porque os arroaces os coñecen e polo tanto saben que non deben tragalos e “posiblemente os golfiños comúns tamén os coñezan”, explican. É, polo tanto, moito máis frecuente atopar plásticos en especies que viven lonxe da costa, por exemplo, o golfiño riscado ou os grandes mergulladores: zifios e cachalotes. De feito, “o 70 % dos grandes mergulladores presentan plásticos no seu sistema dixestivo”, o que nalgúns casos pode ser causa de morte, confirman dende a coordinadora.
O máis preocupante destes casos, o dos grandes mergulladores, é que esta recollida de plásticos se realiza a máis de 1.000 metros de profundidade. O que revela un problema social moito maior: “O noso mundo está destruíndo o mundo mariño”, alertan dende a Cemma. Ademais, aseguran que aínda que a día de hoxe “todo o mundo deixase de tirar plásticos, os que xa están no fondo do océano seguirían matando cetáceos durante moitísimos anos”.
Os varamentos, alertan dende a Cemma, non son unha situación “ante a que poidamos pechar os ollos” e apuntaron, cando foi atopado o exemplar, que este parece ser un símbolo do que esta especie “desexa devolver ao ser humano e que é exclusivamente seu: os plásticos”.
Varamentos en 2023
Por outra banda, a Cemma vén de publicar o boletín informativo sobre os varamentos de 2023. O número aumentou drasticamente. O total de exemplares varados foi de 714, sendo a maioría cetáceos (86 %), mais tamén tartarugas mariñas (3,5%), lobos mariños (1,7%), londras (1,4%) e peixes (7,1%). Estas cifras rexistradas son máis do dobre do promedio anual situado nuns 270 exemplares. O número de varamentos aumenta nos concellos que se atopan nas bocas da ría. É por isto que Ribeira, Fisterra, Sanxenxo, Carnota, Porto do Son, Ferrol, O Grove, Vigo, Muros e Malpica son os que maior número anotan.
A especie con máis exemplares varados foi o golfiño común (Delphinus delphis) cun rexistro de máis do 63 %, o que supón tamén un incremento con respecto a anos anteriores. Está seguido de arroaz (Tursiops truncatus) que tamén duplicou a media anual dos anos anteriores.
A maioría dos exemplares varados aparecen mortos e “moitos deles en avanzado estado de descomposición, polo que é moi difícil detectar a causa de morte”, aseguran dende a Cemma. Tan só un 8 % foi rexistrado con vida. Só 46 exemplares vivos foron reintroducidos ao mar que sobreviviron na maior parte dos casos. No caso das tartarugas e lobos mariños foron ingresados para poder devolvelos ao mar despois dun período de rehabilitación.
As causas de morte poden ser diversas. Por unha banda, máis do 40% presentaban indicios de morte por captura accidental en faenas pesqueiras. Noutras ocasións hai indicios de mortalidade a causa de enfermidades naturais. Pero tamén se atoparon exemplares mortos polos plásticos inxeridos. E, por último, tamén as inclemencias do tempo, fortes correntes e temporais, provocaron un aumento dos varamentos nos últimos meses do ano.
