As temperaturas anómalas chegan a Galicia con termómetros que acadan valores por riba dos 33ºC, segundo MeteoGalicia, e con récords de temperatura máxima absoluta para un mes de maio en Lourenzá, Mondoñedo, O Valadouro, Ribadeo e Viveiro. Este fenómeno ten un nome: cúpula de calor. Prodúcese cando unha zona de altas presións actúa como unha especie de tapadeira atmosférica. Baixo esta situación, o aire tende a descender, comprímese e quéntase. Así, o interior de Galicia presenta temperaturas ata 10 graos por riba da media durante semanas enteiras, segundo datos da Axencia Estatal de Meteoroloxía (AEMET). Neste contexto, MeteoGalicia estableceu alertas amarelas por calor para o mércores 27 no Miño de Ourense e no sur de Lugo, onde se prevé que as temperaturas superen os 36 graos.
Na xornada do luns 25 de maio, os valores extremos do servizo meteorolóxico galego sinalan que a estación de Santa Cruz, no Valadouro (Lugo), acadou os 34,4ºC ás 14:40 horas, mentres que Lourenzá chegou aos 34,2ºC, a mesma temperatura rexistrada en Ourense. Tamén chaman a atención as temperaturas mínimas: a máis baixa foi de 10,6 ºC en Calvos de Randín (Ourense), sen que ningunha baixase dos 10 graos.
As consecuencias da cúpula de calor agrávanse polos ceos despexados, xa que a radiación solar quenta con máis eficacia a superficie terrestre. Ademais, o vento adoita ser débil e pouco renovador, polo que a calor se acumula día tras día. De aí vén o termo “cúpula”: a atmosfera compórtase como se existise unha cuberta que impide que o aire cálido se disperse con facilidade.
A importancia da dorsal anticiclónica
En realidade, este fenómeno está asociado a unha dorsal anticiclónica que, ao situarse sobre a península, favorece o afundimento e quecemento do aire por compresión. Isto reduce a nubosidade, incrementa a insolación e fai subir as temperaturas de forma xeralizada. Se, ademais, chega acompañada dunha masa de aire cálido, o resultado é un episodio de calor notable, mesmo en pleno mes de maio.
É o mesmo ca unha onda de calor?
A cúpula de calor non é exactamente o mesmo fenómeno ca unha onda de calor. Mentres a primeira fai referencia á situación atmosférica que favorece a acumulación de aire quente, a segunda responde a uns criterios meteorolóxicos concretos definidos pola AEMET. Para que un episodio sexa considerado unha onda de calor, deben rexistrarse durante polo menos tres días consecutivos temperaturas anormalmente altas nunha parte significativa do territorio. En concreto, a AEMET establece que, como mínimo, o 10% das estacións meteorolóxicas deben superar as temperaturas máximas correspondentes ao percentil 95 da súa serie histórica. Deste xeito, toda onda de calor implica un episodio de calor intenso, pero non todos os episodios cálidos poden clasificarse como ondas de calor.
