O cambio climático e as proxeccións de variación do clima actual e do futuro son actualmente unha das prioridades do persoal investigador experto en clima, con todo, os incendios tamén preocupan, e, sobre todo, a ampliación do que se coñece como a estación de incendios.
En concreto, a península ibérica enfróntase a un presente e futuro con condicións meteorolóxicas cada vez máis favorables para a propagación de incendios forestais. Alén de intensificarse o perigo, a tempada de maior risco comezará antes e prolongarase durante máis tempo, podendo ampliarse ata dous ou tres meses respecto ao período histórico.
Así o revela un novo estudo científico elaborado por persoal investigador do Grupo de Clima e Ciencia de Datos do IFCA (CSIC-UC) e persoal do Departamento de Matemática Aplicada e Ciencias da Computación (MACC) da Universidade de Cantabria, que utiliza técnicas de intelixencia artificial para mellorar as proxeccións climáticas dos extremos meteorolóxicos asociados ao lume. O artigo publicouse na revista Weather and Climate Extremes.
“Independentemente do escenario ou do nivel de quecemento, o que vemos nos modelos é que o risco de incendios vai aumentar, e haberá un cambio na estación de incendios, é dicir, o período de concentración de risco dos mesmos”, explica Óscar Mirones, investigador do IFCA e autor do traballo.
Mentres que historicamente os episodios de maior perigo de incendio concentrábanse principalmente entre xuño e setembro, as proxeccións do estudo apuntan a que estas condicións comezarán a ser cada vez máis frecuentes durante a primavera e persistirán ata ben entrado o outono. “No caso da península ibérica, o período de incendios que normalmente vai de xuño a setembro, agora vemos que experimentará un cambio, de modo que algúns períodos finalizarán máis tarde e noutras zonas, empezará antes”, comenta Mirones.
No caso de Cantabria, explica o investigador, “nun escenario de emisións máis moderadas, a estación de incendios vai acabar en outubro, un mes máis tarde, pero nun escenario de maiores emisións, o que vemos é que non soamente acabará en outubro, senón que empezará moito antes, en marzo ou abril, practicamente vaise a dobrar a duración da estación de incendios“, afirma o investigador do IFCA.
IA para mellorar as predicións
O equipo investigador fixo uso de intelixencia artificial para o desenvolvemento do traballo baseándose en técnicas de aprendizaxe profunda (deep learning), que permite obter proxeccións climáticas de maior resolución espacial. Para iso, utilizaron unha arquitectura denominada U-Net, capaz de transformar información climática de baixa resolución en estimacións detalladas de alta resolución das condicións meteorolóxicas de perigo de incendio.
“Avaliamos o perigo de incendios na península ibérica a través do que se coñece como índice Fire Weather Index, que se calcula a partir da temperatura, humidade relativa, vento e precipitación a nivel horario. Isto é un problema para estudos de cambio climático a futuro porque os modelos son moi groseiros, a uns 150 ou 200 quilómetros de resolución, que non permiten anticipar impactos a escala rexional con suficiente precisión”, sinala Mirones. Así, mediante estas técnicas “conseguimos pasar a uns 10 quilómetros e lograr unha análise máis detallada de rexións como a península ibérica”, sinala.
Ademais, o equipo investigador creou un modelo de intelixencia artificial “que nos permite reconstruír este índice coma se o estivésemos calculando con datos horarios, é dicir, procesamos as saídas dos modelos, que orixinalmente son medias diarias, e calculamos o índice coma se fose unha variable instantánea medida ao mediodía local”, afirma. A metodoloxía avaliouse para o período histórico comprendido entre 1979-2014 e aplicouse a nove modelos climáticos, considerando distintos escenarios de emisións e niveis de quecemento global futuros.
Previr antes e durante máis tempo
Estes resultados poñen sobre a mesa que a adaptación ao cambio climático require prestar atención non só á intensidade dos episodios de perigo de incendio, senón tamén a cando se producen e canto duran. “Desde o IFCA, incluímos as nosas proxeccións no visor da plataforma estatal de servizos climáticos en la que colaboramos con outros centros do CSIC e con Aemet, para integralo en tarefas de monitorización nun futuro próximo”, sostén Mirones.
A responsabilidade da actividade humana
Por tanto, a ampliación da tempada de perigo meteorolóxico podería ter importantes implicacións para a planificación dos dispositivos de prevención e extinción, a xestión dos recursos forestais e a preparación dos territorios fronte aos incendios por parte das comunidades autónomas.
O estudo non aborda o impacto da actividade humana respecto aos incendios, con todo, o que se pode sacar en claro, comenta o investigador do Grupo de Clima é que “haberá máis días de perigo de incendios, e serán máis frecuentes, entón, independentemente da orixe da ignición, é máis probable que un incendio se desenvolva e que a súa intensidade e duración sexas máis severas“, conclúe Mirones.
Referencia: Fire-weather extremes over the Iberian Peninsula: Intensification and seasonal reorganization in deep-learning downscaled projections (Publicado en Weather and Climate Extremes)













