Antela, situada na comarca da Limia, foi unha das maiores lagoas de auga doce da península. Porén, unha lei de 1956 declarou a zona de alto interese nacional e ordenou a drenaxe do humidal para promover a produción agrícola e gandeira nesas terras. Agora, un equipo do CSIC vén de publicar un artigo na revista Catena onde se analizan os cambios físico-químicos que se producen no solo despois da drenaxe e cultivo en zonas húmidas. Malia que a lagoa de Antela xa pasou por este proceso hai máis de seis décadas, había poucos estudos ao respecto, por iso analizaron o caso. Segundo indican os autores, “os efectos da drenaxe foron maiores que os do cultivo” no que respecta ao empobrecemento do solo.
Máis en detalle, os investigadores Serafín González Prieto e Marc Romero Estonllo, asinantes do artigo, formularon a seguinte hipótese: os cambios nas propiedades do solo diminuirían dende o núcleo de augas permanentes da lagoa cara aos seus bordes, con períodos nos que se encharcaba cada vez menos. Para corroborala, establecéronse 106 puntos de mostras en 2019 e analizáronse tanto as variables do solo estudadas na década dos 60 como outras adicionais.
Os resultados
Os investigadores conseguiron constatar que os cambios no pH do solo e o carbono orgánico foron maiores no núcleo da antiga lagoa, que está permanentemente anegado, e diminúen nos solos a medida que se reducía o período no que estaban inundados. Ademais, verificouse que o afundimento do terreo, de entre 17 e 32 centímetros, na área previamente ocupada pola turba foi de entre 6 e 8 veces maior que o previsto inicialemtente, aínda que esa taxa atópase na parte inferior do rango en humidais similares.
Polo tanto, os resultados do estudo apuntan cara a unha acidificación e perda de carbono no solo, que aumenta progresivamente dende as zonas menos profundas e anegadas de modo temporal á zona máis profunda e sempre cuberta de auga. Por outra parte, a abundancia natural do isótopo 15N suxire que a seca e posta en cultivo provocou que o ciclo do nitroxeno sexa máis aberto. É dicir, con maiores perdas para o agro-ecosistema. Tras este estudo, prevese continuar coa análise do contido de macro e micronutrientes.
“Os humidais, como as lagoas, atópanse entre os ecosistemas máis produtivos e biodiversos. Non obstante, moitos estanse transformando para outros usos, o que deriva, entre outras cuestións, nunha intensa presión sobre os ciclos da auga, carbono e nitróxeno; aumento das emisións de gases de efecto invernadoiro ou a compactación e afundimento do terreo. A pesar do interese no tema, disponse de pouca información”, conclúen González e Romero.
Referencia: Soil physico-chemical changes half a century after drainage and cultivation of the former Antela lake (Galicia, NW Spain) (Publicado en Catena)
