O fenómeno meteorolóxico coñecido como A Besta do Leste acapara nestes días a atención mediática. Tal e como explica José Miguel Viñas, meteorólogo de Meteored, “é unha expresión para referirse á gran masa de aire moi frío que se vai xerando a medida que se achega o inverno na zona de Siberia, onde se estabelece un anticiclón invernal que vai creando unha masa de aire a moi baixa temperatura e que non é estática“.
Nestes momentos, tal e como explica Víctor M. González, outro investigador de Meteored, os modelos mostran que a circulación do oeste do hemisferio norte, “que é a que mantén no seu sitio o aire frío de Siberia”, está debilitada e “ameaza con invertirse”. Así, González advirte que este cambio na circulación non garante que a onda de frío chegue a Europa nin á península “se non se mantén o tempo suficiente e acada as dimensións axeitadas” e sinala que, se ben a probabilidade que se desencadee unha onda de frío “a mediados ou finais de decembro é significativamente máis elevada” con respecto ao ano pasado, isto non significa que vaia ocorrer.
Varios escenarios posibles
A Besta do Leste recibe este nome “a raíz dunha onda de frío que afectou ao oriente e centro de Europa e ao Reino Unido en febreiro de 2018. É un nome que apareceu neses países e que se está importando ao estado español para denominar a este tipo determinado de onda de frío. Isto é o que toda a vida en España chamamos unha onda de frío de orixe siberiana, polo que non é en absoluto descoñecida aquí”, explica Rubén del Campo, portavoz da Axencia Estatal de Meteoroloxía (AEMET).
Precisamente, Campo recolle algúns exemplos destas ondas de frío ao longo de todo o século XX, sendo o máis salientable o que se deu en febreiro de 1956, “o mes máis frío de todo o século XX”. Neste sentido, as consecuencias tampouco son descoñecidas: ao tratarse dunha masa de aire continental adoita ser aire seco, dando lugar a unha baixada das temperaturas, pero sen que cheguen a aparecer as chuvias ou as nevadas. “En ocasións isto dá lugar ao que os agricultores coñecen como xeadas negras: ao ser un aire tan seco non se forma carazo, facendo máis dano aos cultivos por non existir esta capa protectora”, precisa Campo.
Nestes momentos, a pesar de que a chegada desta onda de frío siberiana nas próximas semanas parece improbable, tal e como explica Viñas, “hai unha situación meteorolóxica propicia para que algunha das ramas de aire frío veña cara Europa. En canto aparece isto nos modelos e hai algunha posibilidade xa nos poñemos sobre aviso e comezan as conversas sobre o tema”.
Por outra banda, González estabelece tres escenarios posibles se esa masa de aire frío chega a Europa. En primeiro lugar, A Besta do Leste “podería desencadear unha onda de frío moi intensa, mais con precipitacións e nevadas restrinxidas a zonas moi concretas, como ocorreu en febreiro de 2012“. Un segundo escenario posible sería que “se situara máis ao norte e servira como unha sorte de combustible para a formación de borrascas na nosa zona, quedando o frío no interior de Europa e chegando á península frontes e borrascas cargadas de humidade, chuvias e neve nas montañas“. Por último, o escenario intermedio que contempla o experto é que “o frío chegue á península, aínda que afectando só parcialmente, e unha borrasca aproveite ese contraste de temperatura para desenvolverse xusto enriba, deixando nevadas extensas en zonas pouco habituais, como o que ocorreu con Filomena“.
O frío chega a Galicia
Dentro deste panorama de incertezas, “Galicia é a comunidade, xunto coa zona suroeste da península, que menos se ve afectada pola chegada dunha masa de aire destas características”, sinala Viñas. Isto é así porque onde inicialmente impactaría o aire frío siberiano sería no nordés peninsular: Cataluña, Aragón, o norte da Comunidade Valenciá e as Illas Baleares. Podería ocorrer que a masa de aire frío tivera tal relevancia que “fose penetrando na península, mais só chegaría a notarse no interior de Galicia e dunha forma moi gradual”.
Así, coa información dispoñible ata o de agora, os tres expertos consultados por GCiencia coinciden en que nos próximos días a comunidade experimentará unha baixada das temperaturas, quizais acompañada de xeadas nocturnas, así como de chuvia e vento. Non obstante, este non deixa de ser un ambiente invernal e os valores non se afastan dos habituais en novembro e decembro, polo que non é suficiente para falar dunha onda de frío.
Alén, Viñas incide en que os datos xerais sobre a circulación atmosférica e a corrente en chorro apuntan cara un inverno suave con moitas semanas con temperaturas por enriba do que cabería agardar para o período invernal: “Isto é algo que se vén observando nos últimos anos. Nun conxunto de invernos que podemos cualificar como suaves danse situacións extraordinarias de frío“.
Polo de agora, estes son os posibles escenarios e consecuencias da chegada da Besta do Leste, ou onda de frío siberiana, ao país. Con todo, os expertos advirten que non chegará, cando menos, nin esta semana nin a que vén. “Non hai que preocuparse especialmente. A seguridade que poidamos ter con antelación depende moito da situación atmosférica, que en ocasións é máis predicible que outras, pero podería dicir que unha semana antes da posible chegada desta masa de aire frío xa poderíamos ter certas pistas ao respecto”, manifesta Campo.
