O maior estudo sobre o xenoma completo do cancro verte luz sobre as súas causas

Un estudo publicado en Science analiza o ADN de máis de 12.000 tumores e permite dectar patróns ou "firmas mutacionais", 58 delas novas

Millóns de persoas sofren no mundo algún tipo de cancro, causado por mutacións xenéticas que poden ser intrínsecas ou extrínsecas, é dicir, provocadas polo tabaco, a luz ultravioleta e moitos outros factores. A través da análise do xenoma do cancro pódese profundar sobre as causas da enfermidade, o que permitiría mellorar os tratamentos e diagnósticos personalizados.

Neste sentido, un equipo de científicos, dirixido pola profesora Serena Nik-Zainal, dos Hospitais Universitarios de Cambridge (CUH, polas súas siglas en inglés) e da Universidade de Cambridge, analizou a composición xenética completa ou a secuenciación completa do xenoma de máis de 12.000 pacientes de cancro do Servizo Nacional de Saúde de Reino Unido (NHS, polas súas siglas en ínguas).

Publicidade

Os datos xenómicos foron facilitados polo Proyecto 100.000 Genomas, unha iniciativa de investigación clínica de ámbito inglés para secuenciar 100.000 xenomas completos duns 85.000 pacientes afectados por enfermidades raras ou cancro. A eles únense outros 6.000 xenomas do cancro do Consorcio Internacional do Xenoma do Cancro e a Fundación Hartwig.

“No noso estudo atopamos varios patróns novos de mutacións, que chamamos ‘firmas mutacionais’. Cremos que cada unha destas firmas novas e antigas ten unha causa distinta, que chamamos proceso mutacional”, explica á Agencia SINC Andrea Degasperi, da Universidade de Cambridge e primeiro autor da investigación.

Publicidade

Tras as pistas comúns e raras

O traballo, a maior análise realizada ata a data para extraer firmas mutacionales en cancros humanos, confirma as xa coñecidas e identifica outras novas. En total, o equipo detectou outras 58 novas, o que suxire que hai outras causas de cancro que aínda non se comprenden do todo.

“A secuenciación do xenoma completo dános unha imaxe total de todas as mutacións que contribuíron ao cancro de cada persoa. Con miles de mutacións, temos un poder sen precedentes para buscar puntos comúns e diferenzas entre os pacientes do NHS, e ao facelo descubrimos estas 58 novas firmas mutacionales e ampliamos o noso coñecemento do cancro”, especifica Degasperi.

A secuenciación do xenoma completo dános unha imaxe total de todas as mutacións que contribuíron ao cancro de cada persoa

“Analizando o patrón de mutacións nos tumores pódense extraer estas firmas e coñecer os procesos mutacionais activos na historia destas células cancerosas”, explica a SMC España Nuria López- Bigas, xefa do grupo de Xenómica Biomédica do Cancro no IRB Barcelona e científica independente do estudo publicado na revista Science.

Agora os científicos tentarán comprender as causas destas novas firmas e esperan atopar novas asociacións entre firmas e tratamentos. Pero, ademais, os novos achados permitiron desenvolver un novo método analítico para detectar firmas mutacionales en pacientes recentemente diagnosticados.

“Mentres que no pasado asumíase que cada firma mutacional tiña a mesma probabilidade de aparecer nun tumor, nós demostramos que existe unha clara distinción entre firmas comúns e firmas raras”, comenta a SINC Degasperi.

Nun tumor atópanse habitualmente múltiples firmas comúns, pero só no 5-15% dos casos se atopan firmas raras, e se se conseguen, adoita haber só unha. “E estas firmas tamén son dependentes do tipo de tumor, o que significa que hai diferenzas segundo o órgano de orixe do tumor”, engade.

Estas firmas tamén son dependentes do tipo de tumor, o que significa que hai diferenzas segundo o órgano de orixe do tumor

Con estas observacións, os investigadores desenvolveron tamén unha nova técnica para identificar con precisión as firmas mutacionais antigas e novas nas mostras de cancro. “Isto tradúcese nunha mellor estratificación dos pacientes e atención personalizada. Cremos que estamos ao principio dunha viaxe apaixonante”, suxire o experto.

Pegadas para atopar futuros tratamentos

A razón pola que é importante identificar as ‘firmas mutacionais’ é porque “son como as pegadas dactilares na escena do crime: axudan a localizar aos culpables do cancro”, di Serena Nik-Zainal, consultora honoraria de xenética clínica na CUH.

Segundo a investigadora, algunhas destas marcas teñen implicacións clínicas ou de tratamento: poden poñer de manifesto anomalías que poden ser obxecto de fármacos específicos ou poden indicar un posible ‘talón de Aquiles’ en cancros individuais.

“Aínda que estamos a investigar estas novas firmas en detalle, é moi prometedor para os futuros tratamentos”, indica Degasperi. “Sabemos por estudos anteriores que a presenza de certas firmas mutacionais pode mostrar que tratamentos poderían ser eficaces, como é o caso das ‘firmas mutacionais’ asociadas a un defecto na reparación do ADN por recombinación homóloga e os tratamentos baseados en inhibidores de PARP [que inhiben a reparación do ADN danado]”, continúa.

As probas de secuenciación completa do xenoma ofrecen máis información sobre como pode desenvolverse o cancro

O traballo confirma desta maneira a importancia das probas de secuenciación completa do xenoma para ofrecer máis información sobre como pode desenvolverse o cancro, como se comportará e que opcións de tratamento funcionarían mellor.

“É fantástico que os coñecementos obtidos a través do Proxecto 100.000 Xenomas do NHS poidan utilizarse potencialmente para mellorar o tratamento e a atención ás persoas con cancro”, subliña Michelle Mitchell, directora executiva de Cancer Research UK.

Segundo explica ao Science Media Centre España María Mayán, investigadora xefa de grupo no Instituto de Investigación Biomédica da Coruña (INIBIC) e investigadora independente a este estudo, “os autores desenvolveron unha metodoloxía de gran utilidade no futuro, para un diagnóstico máis personalizado e para o desenvolvemento de terapias combinadas e novos fármacos que permitan tratar aos pacientes de forma máis eficaz dependendo do tipo de tumor e das firmas mutacionais presentes no devandito tumor”.


Referencia: Substitution mutational signatures in whole-genome-sequenced cancers of the UK national health service (Publicado en Science)

DEIXAR UNHA RESPOSTA

Please enter your comment!
Please enter your name here

Este sitio emprega Akismet para reducir o spam. Aprende como se procesan os datos dos teus comentarios.

Relacionadas

Pequenas modificacións químicas permiten inverter o xiro na secuencia do ADN

Unha investigación sobre o comportamento da molécula da vida podería axudar a entender a resposta das células canceríxenas ante o sistema inmune

Nova técnica de edición xenética permite reorganizar o ADN para curar enfermidades

Un novo método máis "preciso e potente" que CRISPR acaba de ser desenvolvido por investigadores de Estados Unidos e Xapón

As mortes por doenzas cardiovasculares reducíronse un 9% en Galicia en 2023

As enfermidades circulatorias son a primeira causa de decesos, seguida dos tumores de pulmón, páncreas e colon

Na busca do talón de Aquiles do cancro, do envellecemento e da infección a través da IA

O proxecto AQilles do CiQUS emprega a simulación computacional para explotar as vulnerabilidades das células afectadas