A raza can de palleiro demostrou unha constitución xenética singular e diferenciada con respecto doutras razas. Esta é unha das principais conclusións do estudo liderado polo catedrático da USC Paulino Martínez e cuxas conclusións se deron a coñecer este martes 10 nun acto que se desenvolveu na Facultade de Veterinaria do Campus de Lugo. Esta investigación xenómica para a caracterización e recuperación da raza evidenciou que a diversidade xenética do can de palleiro sitúase no rango superior de entre as razas estudadas.
O can de palleiro, tamén coñecido como pastor galego, é unha raza autóctona de Galicia utilizada tradicionalmente para o pastoreo e a protección das explotacións gandeiras. Durante o século XX sufriu un importante descenso poboacional debido aos cambios no medio rural e á introdución de razas estranxeiras. A finais dos anos noventa iniciouse un programa para recuperar as razas autóctonas galegas. En 2001 establecéronse oficialmente o estándar racial e o libro xenealóxico do can de palleiro. Malia os esforzos realizados, aínda é necesario coñecer mellor a súa situación xenética. As diferenzas xenéticas entre razas permiten desenvolver paneis reducidos de marcadores capaces de identificar individuos segundo a súa raza de orixe. Estes paneis poden reducir os custos das análises xenéticas e facilitar a asignación racial.
Os cans domésticos
Os cans domésticos presentan unha enorme diversidade de características físicas, de comportamento e de funcións. Esta diversidade é consecuencia de dous procesos principais: a domesticación a partir dos lobos e a formación das razas modernas, que tivo lugar principalmente durante os últimos 200 anos; e a selección artificial, o uso dun número reducido de animais fundadores e o illamento reprodutivo das razas provocaron diferenzas xenéticas entre elas. Non obstante, estes procesos tamén reduciron a diversidade xenética dentro de moitas razas, e aumentaron o parentesco e a consanguinidade.
Esta situación é especialmente importante nas razas locais, pouco numerosas ou que pasaron por programas de recuperación, xa que o reducido número de reprodutores pode favorecer a perda de variabilidade xenética e o aumento da consanguinidade. A análise de marcadores xenéticos permite estudar estes aspectos de maneira complementaria á información procedente dos pedigrís. Mediante estes datos pódense avaliar a diversidade xenética, a consanguinidade e os cambios históricos no tamaño efectivo da poboación. Esta información resulta fundamental para deseñar estratexias de conservación e xestión xenética.
Obxectivos
O obxectivo do estudo presentado en Veterinaria foi caracterizar xeneticamente o can de palleiro mediante información xenómica, avaliando a súa diversidade xenética, estrutura poboacional, consanguinidade e tamaño efectivo da poboación. Ademais, comparouse esta raza co pastor alemán, identificado como a súa principal raza de referencia pola súa proximidade xenética, co fin de seleccionar un conxunto reducido de marcadores xenéticos que permita diferenciar ambas as razas.
O estudo constatou que a ausencia de desviacións significativas no equilibrio xenético da raza e a moderada consanguinidade son una garantía para o seu futuro se se realiza unha xestión xenética adecuada. Ademais, todas as análises realizadas indican a diferenciación xenética do can de palleiro con respecto ao pastor alemán e a un grupo mesturado de razas, permitindo identificar un conxunto de marcadores altamente informativos que facilitan o desenvolvemento dunha ferramenta molecular para a asignación fiable de novos exemplares ao libro xenealóxico da raza.
A combinación dun gran número de pequenas variacións presentes no ADN con información detallada sobre as características físicas e de comportamento dos animais permite identificar os factores xenéticos asociados a determinados trazos, como a cor da capa, e aplicar este coñecemento aos programas de cría. Os resultados obtidos contribuirán a mellorar o coñecemento da situación xenética do can de palleiro e a desenvolver ferramentas útiles para a súa identificación e conservación a longo prazo.
Ademais do profesor Paulino Martínez, tamén participaron no acto Daniel Conde, presidente da asociación Can de Palleiro; e o delegado territorial da Xunta de Galicia en Lugo, Alfonso Villares Bermúdez.
