Persoal investigador da Universidade de Santiago (USC) e da Universidade do Minho logrou recuperar a locomoción en ratos que sufriran unha lesión medular por compresión a nivel torácico. Fixérono a través dun tratamento agudo cun relaxante muscular chamado baclofeno, iniciado poucas horas despois de producirse a lesión. Máis do 60% dos ratos tratados con este relaxante muscular recuperaron a capacidade de soportar o seu propio peso, coas patas traseiras, nove semanas despois de perder a mobilidade. Ademais, os animais tratados mostraron unha mellor recuperación do control da vexiga. A nivel celular, os efectos beneficiosos do baclofeno parecen estar relacionados cunha modulación da resposta do sistema inmune, tal e como apuntan dende o equipo que desenvolveu o estudo.
“Un tratamento agudo con baclofeno podería favorecer o proceso de recuperación a longo prazo en pacientes con dano medular”
ANTÓN BARREIRO, profesor na Facultade de Bioloxía da USC
A falta de máis estudos preclínicos e clínicos para establecer o uso deste fármaco como terapia, “os resultados en ratos suxiren que un tratamento agudo con baclofeno podería favorecer o proceso de recuperación a longo prazo en pacientes con dano medular”, explica o investigador da USC Antón Barreiro. Este profesor da Facultade de Bioloxía, do departamento de Bioloxía Funcional, firma o artigo Acute baclofen administration promotes functional recovery after spinal cord injury, froito dunha colaboración internacional co grupo de investigación de António Salgado na UMinho. Este estudo súmase a outro que analiza os cambios de expresión de xenes medulares logo do tratamento. A investigación foi financiada pola fundación Wings for Life – Spinal Cord Research Foundation.
Estudos previos
As lesións medulares traumáticas provocan unha perda irreversible de función motora e sensorial. A perda de locomoción é a súa consecuencia máis visible pero, derivados da lesión medular, aparecen outros problemas como a espasticidade —trastorno motor do sistema nervioso no que algúns músculos se manteñen permanentemente contraídos—, así como a disfunción sexual ou de control da micción, que afectan gravemente á calidade de vida dos pacientes.
En clínica o control da espasticidade en lesionados medulares realízase principalmente mediante o uso de fármacos como o baclofeno. Pero, ademais dos seus efectos sobre a espasticidade, estudos recentes desenvolvidos no grupo do profesor Antón Barreiro mostraron que tratamentos con baclofeno promoven a supervivencia e rexeneración neuronal nun modelo de lesión medular en lamprea.
Aplicación en humanos
“Os resultados en modelos preclínicos de ratos abren a posibilidade de trasladar o uso do baclofeno como terapia para promover a recuperación funcional en pacientes con lesión medular”, explica o investigador da USC. “O baclofeno é un fármaco que xa está en uso na clínica, mesmo en pacientes medulares que desenvolven problemas de espasticidade, polo tanto isto facilitará a posible translación do uso de baclofeno”, sinala.
Nun segundo traballo, publicado recentemente na revista Data in Brief, e no que tamén participaron a estudante de doutoramento Laura González Llera e a catedrática de xenética Laura Sánchez Piñón, analizáronse os cambios de expresión de xenes que ocorren a nivel medular logo do tratamento con baclofeno. Este tipo de estudos permitirá aos investigadores determinar os mecanismos moleculares e celulares que subxacen á recuperación neurolóxica favorecida polo baclofeno. Os esforzos dos dous grupos céntranse agora en determinar as doses e tempos de administración máis efectivos do tratamento con baclofeno, así como en probar o uso de diferentes terapias combinadas coa administración deste fármaco.
Referencia: Acute baclofen administration promotes functional recovery after spinal cord injury (Publicado en The Spine Journal)
