Un estudo dirixido por un investigador do CSIC demostrou a eficacia in vitro e in vivo dun tratamento destinado a un tipo de cancro de mama, coñecido como HER2 positivo, resistente ao fármaco T-DM1. O traballo, publicado na revista Cancer Letters, identificou unha nova diana sobre a cal se pode actuar mediante un anticorpo dirixido fronte a dita diana.
T-DM1 é un anticorpo modificado que se usa para tratar tumores HER2 positivos. A pesar da súa eficacia, en estadios avanzados da enfermidade, ese fármaco pode deixar de funcionar. “Empezamos a estudar outras posibilidades de tratar tumores de mama do tipo HER2 positivo cando as células tumorais se resenten a T-DM1”, sinala Atanasio Pandiella, investigador do CSIC no Centro de Investigación do Cancro (CIC-CSIC-USAL). “Identificamos por que algunhas células que orixinalmente teñen a proteína HER2 se volven resistentes a T-DM1. As células resistentes a este tratamento perderon a expresión de HER2. Constatamos que o tratamento deixa de ser efectivo porque estas células resistentes non teñen a diana do anticorpo, mentres que as células tumorais que seguen expresando HER2 morren con T-DM1”, engade Pandiella.
Como o fármaco T-DM1 non pode ser efectivo cando hai perda de HER2 en determinadas células tumorais, se non se actúa sobre elas, o cancro de mama segue progresando. Por tanto, requírese achar outras alternativas de tratamento para estes casos de resistencia.
Proteína EGFR
O equipo de Pandiella seleccionou unha proteína da superficie celular chamada EGFR. Esta atópase presente na membrana das células resistentes. “Como o EGFR está nestas células, desenvolvemos no noso laboratorio un anticorpo modificado do tipo ADC (anticorpo conxugado a fármaco) contra EGFR e analizado o seu efecto. E efectivamente constatamos que o ADC fronte a EGFR presentaba acción antitumoral”, expón o investigador.
O anticorpo espido empregado para desenvolver este novo fármaco é comercial, con todo, o laboratorio elaborou o ADC engadindo un fármaco citotóxico ao dito anticorpo.
“Nós no laboratorio estudamos por que determinadas células poden desenvolver resistencias a un tratamento e buscamos novas estratexias para abordar a resistencia. A partir de aquí deben ser clínicos ou industria farmacéutica os que continúen con ensaios clínicos”, apunta Pandiella.
A eficacia de T-DM1
Os ADCs representan unha sofisticación dos anticorpos antitumorais. Para que un ADC funcione, é necesario que a célula tumoral conteña a proteína recoñecida por tal fármaco. Os anticorpos conxugados a fármacos manteñen a actividade antitumoral do anticorpo, pero ademais inclúeselles un fármaco moi tóxico para a célula tumoral. Desta maneira, libérase o fármaco só nas células tumorais e non afecta as células sas, así redúcese a toxicidade do tratamento e aumenta a súa eficacia. Na actualidade existen tratamentos de cancro de mama HER2 positivo baseados en ADCs, que atacan con máis forza a célula tumoral con HER2.
Neste sentido, en 2013 foi aprobado polas axencias estadounidense (FDA, o 22 de febreiro) e europea (EMA,o 15 de novembro) o fármaco T-DM1 como axente único, para o tratamento de pacientes adultos con cancro de mama HER2 positivo avanzado que recibiron previamente Trastuzumab e un Taxano, por separado ou combinados. Este fármaco, T-DM1, prescríbese cando a persoa desenvolveu unha resistencia aos tratamentos convencionais de cancro de mama.
Se un fármaco deixa de ser efectivo como primeira alternativa para o tratamento de cancro, pásase aos fármacos de segunda liña. T-DM1 é un fármaco de segunda liña para tratamento de cancro de mama HER2 positivo. T-DM1 é un ADC, composto polo anticorpo anti-HER2 trastuzumab, e polo axente citotóxico antimicrotúbulos DM1, unidos mediante unha ligazón estable. Por tanto, este fármaco actúa sobre os microtúbulos da célula, que son fundamentais para que a célula se divida. Os resultados de T-DM1 son moi bos. Con todo, algunhas pacientes tamén deixan de responder co tempo a este fármaco de segunda liña. E no Centro de Investigación do Cancro identificouse unha das causas desta resistencia.
