O programa de mobilidade internacional do Centro de Investigación en Química Biolóxica e Materiais Moleculares (CiQUS) da Universidade de Santiago (USC) naceu como unha ferramenta estratéxica para impulsar estadías curtas en institutos punteiros e reforzar as colaboracións globais do centro. Financiado pola Xunta de Galicia e polo Fondo Europeo de Desenvolvemento Rexional (FEDER), persegue un triple obxectivo: contribuír ao desenvolvemento da carreira do persoal investigador e técnico, promover o crecemento da rede de colaboradores internacionais e dar visibilidade ao centro e á súa actividade científica.
A convocatoria está aberta a todo o persoal investigador e técnico do CiQUS, independentemente da etapa da súa carreira, e estrutúrase en tres modalidades: unha dirixida a predoutorais que buscan a mención internacional na súa tese; outra para quen precise acceder a equipamento ou formación non dispoñibles en Compostela; e unha terceira pensada para investigadores e investigadoras principais e junior scientists que participan en proxectos ou encontros científicos internacionais.
Unha “moi boa” acollida
A selección realízase mediante unha convocatoria interna anual na que cada aspirante propón o destino e o grupo receptor, detallando a súa liña de traballo e o aliñamento coa axenda científica do CiQUS. A dirección e a comisión científica elaboran despois a listaxe priorizada segundo o orzamento dispoñible. Almudena García, coordinadora do programa de mobilidade internacional, asegura que a acollida está a ser “moi boa, con todas as prazas cubertas e valoracións moi positivas por parte das persoas beneficiarias”.
Nos últimos anos, o impacto do programa vese tamén fóra do CiQUS. García explica que “medra o interese de investigadores estranxeiros por vir a Compostela e o centro está a escalar posicións como referente de excelencia científica”. Ao mesmo tempo, incrementouse ata preto do 60% a porcentaxe de teses con mención internacional, un logro no que estas axudas son “cruciais” para completar estadías no estranxeiro.
Para García, a mobilidade é unha aposta inequívoca por unha “ciencia global e sen barreiras”, que permite aprender dos mellores grupos de investigación e fortalecer competencias nun contexto multicultural. O bo facer das persoas beneficiarias no exterior, engade, “é xa unha marca de calidade do CiQUS, da USC e do ecosistema investigador galego no seu conxunto”.
Tiago Ferrirea, dende Bergen
As experiencias de Tiago Ferreira e Lucía Gómez amosan como a mobilidade internacional é moito máis ca unha ferramenta de aprendizaxe: é un impulso real para medrar científica e persoalmente.
No caso de Tiago Ferreira, junior scientist, a súa estancia en Bergen (Noruega) foi un retorno a un laboratorio que xa coñecía ben, nun contexto clave para o seu proxecto sobre a mielina. Explica que volver á Norwegian NMR Platform permitiulle aproveitar unha infraestrutura “fundamental” e consolidar colaboracións xa iniciadas. Para el, a esencia da mobilidade reside precisamente nesa posibilidade de conectar con especialistas doutras áreas: “A probabilidade de colaborar se quedas na túa facultade é moito máis baixa”. As estancias internacionais, di, amplían a mirada, enriquecen metodoloxías e permiten aprender a traballar con novos equipamentos e dinámicas de laboratorio.
A súa traxectoria por distintos países europeos levouno tamén a observar diferenzas culturais e estruturais que, segundo comenta, condicionan a capacidade investigadora: a tradición científica, a comunicación da ciencia dende a infancia ou a importancia de espazos comúns que fomenten a interacción. A pesar dos avances, cre que en Galicia “aínda falta ese interese social e cultural pola ciencia”, e ve na mobilidade unha das ferramentas máis potentes para avanzar nesa dirección. Por iso anima as novas xeracións a saír ao estranxeiro, porque as interaccións persoais e profesionais que xorden fóra “non se obteñen cunha videochamada”: son oportunidades que, asegura, mudan a forma de entender o mundo.
Lucía Gómez, dende Viena
Lucía Gómez, doutoranda do CiQUS actualmente na Universidade de Viena, confirma esa visión dende un prisma máis incipiente pero igualmente entusiasta. Solicitou a axuda de mobilidade porque, di, é unha oportunidade que democratiza o acceso a estas experiencias: “É unha posibilidade que lle dá o CiQUS ás persoas que non conseguen outras bolsas, para que todas poidamos ter esta experiencia”. A súa adaptación foi máis sinxela do que esperaba e valora especialmente o ambiente humano e a aprendizaxe técnica: novos procedementos, novas formas de organizar o laboratorio e unha maneira distinta de traballar en equipo. Profesionalmente, está a descubrir metodoloxías que complementan a súa formación; persoalmente, leva consigo “xente que estou coñecendo e coa que poderei manter o contacto unha vez remate a estancia”.
Gómez teno claro: estas experiencias son esenciais para non limitar a carreira investigadora. Permiten comparar, absorber novos enfoques e, ao final, “xuntar todo o coñecemento”. “Unha experiencia inesquecible”, describe Gómez, e anima a quen dubide a dar o paso: “Que non teñan medo; é enriquecedora en todos os sentidos e só achega cousas boas”.
“Non hai que temer saír da zona de confort”
A mobilidade internacional non é só unha oportunidade para mellorar na investigación: é tamén unha experiencia de crecemento persoal. Como lembra a coordinadora do programa de mobilidade internacional do CiQUS, “non hai que temer saír da zona de confort, do idioma ou a outras culturas”. E, engade, “debemos ver isto como unha oportunidade que poucas profesións ofrecen: vivir unha experiencia cun enorme potencial de crecemento profesional e persoal”. As estancias internacionais, xa sexa en laboratorios de Europa ou noutros continentes, permiten abrir horizontes, fortalecer competencias e establecer redes que acompañan as investigadoras e investigadores ao longo de toda a súa carreira. Para o CiQUS, apoiar este tipo de mobilidade é investir nunha ciencia global, colaborativa e con visión de futuro.
