Descuberto un intrigante mundo de tamaño similar á Terra

O exoplaneta Gliese 12 ten características parecidas a Venus e está a 40 anos luz de distancia

Dous equipos internacionais de astrónomos descubriron un apaixonante planeta cun tamaño entre o da Terra e Venus a só 40 anos luz de distancia. Múltiples factores convérteno nun dos mundos máis susceptibles de ser estudados co telescopio espacial James Webb da NASA, a Axencia Espacial Europea (ESA) e a Axencia Espacial Canadense (CSA). Investigadores do Instituto de Ciencias do Espazo (ICE-CSIC), do Institut d’Estudis Espacials de Catalunya (IEEC) e do Centro de Astrobioloxía (CAB, CSIC-INTA) participaron nesta investigación cun dos equipos, cuxos resultados aparecen na revista especializada The Astrophysical Journal Letters.

Gliese 12 b é o nome do novo exoplaneta, descuberto por un equipo internacional liderado por científicos do Centro de Astrobioloxía de Xapón, a Universidade de Tokio, o Observatorio Astronómico Nacional de Xapón e o Instituto Tecnolóxico de Tokio grazas a unha colaboración entre a campaña TESS (Transiting Exoplanet Survey Satellite) da NASA e un programa de cartografado estratéxico (SSP) do telescopio Subaru. A observación de tránsitos —descensos breves e regulares da luz das estrelas provocados polo paso de planetas que as orbitan— é un dos métodos máis comúns para detectar exoplanetas.

Publicidade

“Atopamos o mundo en tránsito, temperado e do tamaño da Terra máis próximo ata a data”, asegura Masayuki Kuzuhara, profesor adxunto do proxecto no Centro de Astrobioloxía de Tokio, que coliderou un equipo de investigación con Akihiko Fukui, profesor adxunto do proxecto na Universidade de Tokio. “Aínda que non sabemos se posúe atmosfera, consideramos que se trata dun exo-Venus, cun tamaño e unha enerxía recibida da súa estrela similares aos do noso veciño planetario do sistema solar”.

Detectar un novo mundo

A estrela anfitrioa, chamada Gliese 12, é unha anana vermella fría situada a case 40 anos luz de distancia na constelación de Pisces. A estrela ten só un 27% do tamaño do Sol, cun 60% da súa temperatura superficial. O equipo de TESS detectou indicios dun candidato a planeta cun tamaño similar ao da Terra e informou da detección en abril de 2023. Este informe motivou os astrónomos para iniciar as observacións de seguimento para validar o sinal do candidato con cámaras multicolor desenvolvidas polo Centro de Astrobioloxía de Xapón e a Universidade de Tokio.

Juan Carlos Morales e Ignasi Ribas, ambos investigadores do ICE-CSIC e do IEEC, colaboraron co equipo xaponés. “Puidemos restrinxir a masa do planeta a menos de 3,9 masas terrestres combinando as medidas tomadas con Subaru e as realizadas con CARMENES no telescopio de 3,5 m do Observatorio de Calar Alto”, explica Morales. O novo mundo, Gliese 12 b, dá unha volta completa á súa estrela cada 12,8 días e ten o tamaño da Terra ou lixeiramente menor, comparable ao de Venus. Supoñendo que non teña atmosfera, a temperatura superficial do planeta estímase nuns 42 graos.

“Gliese 12 b representa unha das mellores dianas para estudar se os planetas do tamaño da Terra que orbitan ao redor de estrelas frías poden conservar as súas atmosferas, un paso crucial para avanzar na nosa comprensión da habitabilidade dos planetas da nosa galaxia”, afirma José Antonio Caballero, astrofísico da Centro de Astrobioloxía en Madrid (CAB, CSIC-INTA) e coautor do artigo. Ademais de CARMENES, o equipo realizou observacións co Telescopio Carlos Sánchez do Observatorio do Teide.

Os diminutos tamaños e masas das estrelas ananas vermellas fanas ideais para atopar planetas do tamaño da Terra. Unha estrela pequena implica unha maior diminución do brillo cada vez que un planeta pasa por diante dela e unha masa menor significa que un planeta en órbita pode producir un maior bambeo, coñecido como “movemento reflexo”, da estrela. Estes efectos fan que os planetas máis pequenos sexan máis fáciles de detectar.

A menor luminosidade das estrelas ananas vermellas tamén significa que as súas zonas habitables —o rango de distancias orbitais nas que podería existir auga líquida na superficie dun planeta—están máis preto delas. Isto fai que sexa máis fácil detectar planetas en tránsito dentro das zonas habitables ao redor de ananas vermellas que ao redor de estrelas que emiten máis enerxía.

Un gran candidato para o estudo atmosférico

A distancia que separa Gliese 12 do novo planeta é só o 7% da distancia entre a Terra e o Sol. O planeta recibe da súa estrela 1,6 veces máis enerxía que a Terra do Sol e preto do 85% da que experimenta Venus.

“Gliese 12 b representa un dos mellores obxectivos para estudar se os planetas do tamaño da Terra que orbitan estrelas frías poden conservar as súas atmosferas, un paso crucial para avanzar na comprensión da habitabilidade en planetas de toda a nosa galaxia”, explica Shishir Dholakia, estudante de doutoramento no Centro de Astrofísica da Universidade de Southern Queensland (Australia). Coliderou outro equipo de investigación xunto con Larissa Palethorpe, estudante de doutoramento da Universidade de Edimburgo e do University College de Londres.

“Trátase dun candidato único para novos estudos atmosféricos que poderían axudar a desentrañar algúns aspectos da evolución do noso propio sistema solar”, explica Palethorpe. “A Terra segue sendo habitable, pero Venus non o é debido á súa perda total de auga. A atmosfera de Gliese 12 b podería ensinarnos moito sobre as traxectorias de habitabilidade que toman os planetas a medida que se desenvolven”, engade.

Un factor importante para reter a atmosfera é o carácter tormentoso da estrela. As ananas vermellas tenden a ser magneticamente activas, o que dá lugar a frecuentes e potentes fulguracións de raios X. Con todo, as análises de ambos os equipos conclúen que Gliese 12 non mostra signos de comportamento extremo, o que podería axudar a conservar a atmosfera do planeta.

Durante un tránsito, a luz da estrela anfitrioa atravesa calquera posible atmosfera, mostrándoa de forma efectiva. As distintas moléculas de gas absorben cores diferentes, polo que o tránsito proporciona un conxunto de pegadas químicas que poden ser detectadas por telescopios como o Webb.

“Ata a data, só coñecemos uns poucos sistemas que estean o suficientemente preto de nós e que cumpran outros criterios necesarios para este tipo de estudo, denominado espectroscopia de transmisión, utilizando as instalacións actuais”, afirma Michael McElwain, astrofísico investigador do Centro Goddard de Voos Espaciais da NASA en Greenbelt, Maryland, e coautor do artigo de Kuzuhara. “Para comprender mellor a diversidade de atmosferas ao redor de planetas temperados similares á Terra, necesitamos máis exemplos como Gliese 12 b”, conclúe.


Referencia: Gliese 12 b: A Temperate Earth-sized Planet at 12 pc Ideal for Atmospheric Transmission Spectroscopy (Publicado en The Astrophysical Journal Letters)

DEIXAR UNHA RESPOSTA

Please enter your comment!
Please enter your name here

Este sitio emprega Akismet para reducir o spam. Aprende como se procesan os datos dos teus comentarios.

Relacionadas

Un novo exoplaneta desafía as teorías clásicas de formación planetaria

Un equipo de astronónomos descobre LHS 3154b, cunha masa similar a Neptuno, orbitando preto dunha estrela anana de moi baixa masa

Rosalía de Castro brilla no ceo no seu día: dous anos dando nome a unha estrela

A Unión Astronómica Internacional rebautizó en 2020 a estrela HD 149143 co nome da escritora galega máis universal

Detectan por primeira vez átomos de osíxeno na atmosfera dun exoplaneta

Investigadores do Instituto de Astrofísica de Andalucía e outros centros realizan o achado no planeta KELT-9b, con temperaturas que impiden a vida

Descobren un exoplaneta rochoso a 31 anos luz da Terra

Un equipo internacional, coa participación do Instituto Astrofísico de Canarias, atopa GJ 367 b, un dos máis lixeiros coñecidos