Ao redor das 12:30 deste luns, todo se freaba. A electricidade do país caía de súpeto e deixaba os fogares sen luz, Internet, electrodomésticos e, nalgúns casos, sen auga. Agora que o sistema case volveu á normalidade, os expertos cuestionan: como ocorreu este apagamento masivo que deixou a millóns de persoas sen enerxía?
Grandes oscilacións incontrolables
O sistema eléctrico precisa dun equilibrio constante. Neste, non só é necesaria unha correcta xeración de enerxía, senón que sexa acorde ao consumo. As oscilacións son relativamente normais e as infraestruturas están preparadas para estas, en certa medida. Estas situacións duran, polo xeral, uns poucos milisegundos, para o que existen unha serie de continxencias. O problema é que estas proteccións poden durar uns 60 milisegundos ou un pouco máis. Esta oscilación mantívose durante máis de 5 segundos.
Un dos conceptos máis importantes é o da inercia. Os xeradores rotativos teñen un peso que a provocan. En caso de alteración, enerxías como a fotovoltaica non participan no axuste do sistema. As eólicas si, pero en menor medida. Isto tamén é algo que preocupa os expertos, xa que este tipo de métodos de produción non eran tan fáciles de predicir coma outros, pero considéranse moi seguros e estables.
O desequilibrio foi moi elevado tanto en tempo como en potencia. En total, perdéronse ao redor de 15 xigavatios de potencia, dos que algo máis de 10 foron de enerxía fotovoltaica e preto de catro polas nucleares. Cando este proceso é rexional, as interconexións con outras zonas poden axudar. Neste caso tan grande, non hai forma de manter a subministración.
Por que tardou tanto en volver a subministración?
Un dos principais problemas é que xustamente ese sistema debe recuperarse cun equilibrio tanto de produción como de demanda, coa frecuencia e a tensión entrando de forma correcta e continuada. Por iso, a reposición é un proceso lento. Por unha banda, as centrais hidráulicas si son autónomas. Isto crea illas eléctricas: puntos con electricidade pero que non están conectados entre si. O seguinte paso foi a entrada de electricidade a partir de Francia e Marrocos, pero que non era suficiente para afrontar esta situación.
A partir de aquí, comeza un proceso para restaurar as propias fontes de enerxía. Por exemplo, no caso das nucleares, precisan de fontes externas para poder seguir funcionando. Por iso, paralizouse a súa actividade e o proceso de posta en marcha pode ser de varias horas. Todas as centrais teñen un tempo de arranque. Por exemplo, as de ciclo combinado poden tardar máis de 5 horas e no caso do carbón, que España non ten, máis de 10, segundo explicou Alberto Carbajo, conselleiro externo de Rede Eléctrica de España, en Onda Cero esta mañá.
Que fai á península máis vulnerable?
No caso doutros países, as conexións son moito máis importantes, Tanto pola situación xeográfica como polas decisións tomadas neste eixo, España carece de tantos enlaces eléctricos. Principalmente, ten a Marrocos e a Francia como alternativas, pero non son capaces de abastecer con tanta rapidez neste tipo de situacións.
A Unión Europea, en 2002, pediu aos países membros que fosen ampliando xustamente estas conexións con outros países. Máis tarde, en 2030, propúxose chegar ao 15%. A situación xeográfica da península dificulta máis este proceso que noutros estados. Aínda así, España non está preto de chegar a esas recomendacións. Os enlaces actuais con Francia poden sumar ao redor dun 3% da rede eléctrica, moi lonxe dos compromisos establecidos. A propia Rede Eléctrica Española vén reclamando desde hai anos ese aumento de interconexións.
É pouco probable que, unha vez recuperada a rede, España volva a cero de novo. Porén, algúns expertos apuntan a importancia de coñecer cal é a causa deste problema coa fotovoltaica. “Se non se entenden ben as causas e non se corrixen os posibles fallos estruturais, o risco non desaparece”, advirte Álvaro de la Puente, profesor da Área de Enxeñería Eléctrica da Escola de Enxeñerías Industriais, Informática e Aeroespacial da Universidade de León en Science Media Centre.
Agora, os expertos agardan as explicacións destas caídas repentinas. En calquera caso, recomendan mellorar a seguridade de cara a evitar estas situacións, aínda que a reacción da recuperación da rede eléctrica tras este apagamento parece que foi acorde aos protocolos.
