Unha recente investigación publicada por Maldita.es volve situar TikTok no ollo do furacán. Un equipo de xornalistas identificou máis de 1.000 vídeos con contido de abuso sexual infantil, material que acumula máis de 48 millóns de visualizacións e que, para agravar a situación, atópase en intercambio e comercialización a través de 26.000 perfís de usuarios.
Ata o momento, segundo informan desde Maldita, TikTok só eliminou o 10 % deste contido. O resto continúa dispoñible e, por tanto, ao alcance de calquera que se atope con el na sección “Para ti” (onde se mostran vídeos teoricamente afíns aos gustos dos usuarios, filtrados polo algoritmo).
Maldita denunciou TikTok ante a fiscalía e o Goberno de España expón paralizar a actividade desta rede social.
Pero este novo episodio non foi o único nin o primeiro sinal de alarma ao redor de TikTok. A pesar do seu breve percorrido dixital, durante anos, varias investigacións veñen identificando riscos asociados coa súa estrutura e contidos.
Os riscos veñen de lonxe
Desde que esta plataforma se popularizara mundialmente alá polo ano 2020, xa había voces que indicaban que TikTok estaba a levar a cabo accións pouco lexítimas.
Comezaban a emerxer preocupacións sobre como de aditivo podía resultar o contido desta rede ou como a estrutura e formato audiovisual eran cuestionables, sobre todo para as audiencias máis novas. Por exemplo, xa se apuntaba que o 13,2 % do variado contido publicitario podía impactar sen pausa nin control a menores de 14 anos.
A presenza de marcas expuña unha complexa problemática para identificar cando un contido introducía mensaxes persuasivas implícitas e cando respondía a unha finalidade meramente informativa ou de entretemento.
Impacto psicolóxico
Outro estudo concluía como a base de contidos desta plataforma pode afectar psicoloxicamente os usuarios máis novos, especialmente no que se refire a consumo de produtos, estilos de vida ou modelos estéticos. Nalgúns casos, incluso fomentando falsas expectativas para acceder a bens materiais e idílicos escenarios.
Evidenciouse que TikTok non só era unha rede social de entretemento, senón tamén un espazo de comunicación comercial, no que calquera usuario queda exposto a contido sen aparente control.
Da ansiedade aos trastornos alimentarios
Pero esta preocupación non termina aí. Outras investigacións sinalaron que os contidos da plataforma afectan á saúde mental dos seus usuarios, particularmente en termos de autoestima e imaxe corporal. Isto, unido a un uso habitual, pode derivar en síntomas de ansiedade e depresión.
Un estudo, por riba, demostrou que o seu sistema de recomendación algorítmica mostra contido sobre dietas e perda de peso a persoas con trastornos de conduta alimentaria. E, aínda que pareza evidente que esta rede non provoque (ou pretenda fomentar) estes trastornos per se, estas aproximacións coinciden no descontrol e a desregulación dos vídeos que circulan por TikTok.
O algoritmo baixo lupa en Europa
Tampouco é la primeira vez que la Unión Europea ou a Comisión Europea sinalan TikTok polas súas controvertidas prácticas. É máis, a propia Comisión sinalou que a listaxe de publicacións de “Para ti” non cumpría o vixente Regulamento de Servizos Dixitais. A UE, pola súa banda, xa notificaba á empresa multas severas se non cambiaba o funcionamento do seu sistema, tachándoo de prexudicial para todos os efectos.
Aceptariamos estes contidos noutros medios?
Imaxine que unha cadea de televisión, en horario de máxima audiencia, emitise contido sexual explícito con menores de idade. Non é difícil pensar en cales serían as consecuencias. Por que entón resulta tan complexo esixir responsabilidades cando estes contidos se atopan nunha rede ao alcance de todos?
É certo que a televisión e as plataformas como TikTok non funcionan nin se regulan do mesmo xeito, pero ambas as distribúen contidos audiovisuais, contan con espazos publicitarios e chegan a todo tipo de audiencias, menores incluídos.
Os resultados da investigación de Maldita, do mesmo xeito que os traballos apuntados, advirten sobre las graves deficiencias destes sistemas. A protección dos menores non pode depender exclusivamente de familias ou recomendacións sobre o tempo de uso ou a idade de acceso a un teléfono móbil. É necesario que se activen mecanismos máis eficaces de detección e retirada de calquera contido que poida afectar negativamente un usuario. As redes sociais deben estar firmemente reguladas, como calquera outro medio de comunicación.
TikTok non comezou a xerar polémica e inquietudes esta semana. As sospeitas sobre esta aplicación levan anos poñéndose encima da mesa. A pregunta que debemos facernos é cantas preocupacións máis van ser necesarias para converter todas esas investigacións e datos nunha vía prioritaria de actuación e protección.
Cláusula de divulgación: As persoas asinantes non son asalariadas, nin consultoras, nin posúen accións, nin reciben financiamento de ningunha compañía ou organización que poida obter beneficio deste artigo, e declararon carecer de vínculos relevantes máis aló do cargo académico citado anteriormente.
