Un equipo multidisciplinar liderado polo Grupo de Oncoloxía Translacional (ONCO-INVES) do Instituto de Investigación Sanitaria Galicia Sur (IIS Galicia Sur) conseguiu identificar que características específicas do tumor determinan o éxito do tratamento inmunoterapéutico no cancro de pulmón. Este tipo de tratamento axuda ás propias defensas do paciente a recoñecer e atacar o tumor. Este estudo representa un cambio significativo, dado que, actualmente, menos do 40% das persoas tratadas responden positivamente a esta terapia.
O traballo, recentemente publicado na prestixiosa revista internacional Journal for ImmunoTherapy of Cancer, conta coa investigadora posdoutoral María Gallardo Gómez como primeira autora e coa doutora Mónica Martínez Fernández, investigadora principal do grupo ONCO-INVES, como autora principal, xunto coa participación clínica do doutor Martín Lázaro Quintela, investigador principal do mesmo grupo e xefe do Servizo de Oncología do CHUVI, así como do persoal médico deste Servizo.
O obxectivo principal desta investigación foi encontrar ferramentas fiables que permitan anticipar que pacientes teñen máis probabilidades de beneficiarse da inmunoterapia. Para iso, as e os investigadores combinaron investigación clínica, bioloxía molecular e bioinformática, analizando en detalle mostras tumorais de 32 pacientes con cancro de pulmón avanzado non microcítico que recibiran este tipo de terapia.
O papel clave da epixenética e a “falsa alarma” viral
A conclusión principal do estudo apunta á epixenética como un factor decisivo. Ao contrario das mutacións xenéticas tradicionais, as modificacións epixenéticas son cambios que regulan a actividade dos xenes sen alterar a secuencia do ADN e non son hereditarias. O equipo do IIS Galicia Sur observou que, nos pacientes que responden ben ao tratamento, estes mecanismos epixenéticos actúan como freo, reducindo a actividade dalgunhas vías celulares que promoven o crecemento do cancro. Ao mesmo tempo, detectaron unha maior activación do sistema inmunitario. Especificamente, as células tumorais destes pacientes xeran unha resposta interna que imita a presenza dunha infección viral, que actúa como un sinal de alarma que facilita a detección e loita contra o tumor ás defensas do corpo.
Cara a unha medicina máis personalizada
Baseándose nestes achados, as e os autores deseñaron un modelo predictivo que combina diferentes características moleculares e epixenéticas do tumor para calcular de antemán se o tratamento funcionará.
O seguinte paso para transferir este avance á práctica médica diaria será validar o modelo en estudos máis amplos que inclúan un maior número de pacientes. A medio prazo, estes achados abren a porta a unha oncoloxía máis personalizada, facendo posible escoller a terapia máis adecuada para cada persoa e deseñar novas estratexias que aumenten a eficacia da inmunoterapia naqueles pacientes que actualmente non responden a ela.
Referencia: Epigenetic repression of oncogenic signaling defines immune-permissive tumor states associated with response to immune checkpoint inhibitors in advanced NSCLC (Publicado en Journal for ImmunoTherapy of Cancer)
