A postura correcta no baño e outros consellos que coidan o solo pélvico

A investigadora da Universidad de León Raquel Leirós aborda varias claves sobre unha parte do corpo moi implicada no benestar, mais tamén nalgunhas doenzas

Os problemas vinculados ao solo pélvico foron invisibilizados durante moito tempo, mais nos últimos tempos aumentou a sensibilización cara a eles. Imaxe: Pixabay.
Os problemas vinculados ao solo pélvico foron invisibilizados durante moito tempo, mais nos últimos tempos aumentou a sensibilización cara a eles. Imaxe: Pixabay.

* Un artigo de

As enfermidades uroxinecolóxicas e sexuais produto das alteracións musculares do perineo gañaron visibilidade nos últimos anos. En parte, grazas ao testemuño transmitido por mulleres populares e de éxito na súa profesión como as actrices Kate Winslet e Whoopi Goldberg, ou a cantante Katy Perry.

Ata hai pouco –e aínda agora nalgúns sectores de poboación– ignorábase e silenciábase a sintomatoloxía feminina relacionada coa incontinencia de ouriños e/ou gases, as molestias durante as relacións sexuais ou alteracións corporais como os prolapsos. Con todo, nos últimos tempos aumentou a sensibilidade cara a estes problemas e moitas mulleres son conscientes de que se trata de patoloxías ou síntomas tratables e curables.

Iso non é óbice para que siga sendo necesario informar e sensibilizar á poboación sobre a importancia da prevención desde a mocidade. Así conseguirase que as mulleres detecten precozmente alteracións menores, que se reduza a incidencia e prevalencia destas patoloxías e, en definitiva, aumentar a calidade de vida das mesmas. Ademais de reducir gastos ao sistema sanitario.

Control do perineo

En primeiro lugar, é necesario que as mulleres sexan conscientes de que a o seu perineo, como calquera outro grupo muscular, debese ser contraído e relaxado a demanda. Que esta posibilidade estea presente é indicativa de que a representación no esquema corporal da musculatura perineal está conservada.

A efectos prácticos, unha comprobación sinxela deste fenómeno é que, ao contraer voluntariamente o perineo, non deberiamos sentir cambios de tensión nos glúteos, os aductores (zona interna das coxas) e/ou o abdome. Nestas zonas sitúanse os tres grandes grupos musculares que adoitan actuar como “parasitos” da contracción perineal. Parasitos porque non deberían activarse, xa que realmente non aumentan a continencia pero enganan á persoa facéndolle sentir que si está a contraer a súa musculatura adecuadamente.

Hábitos diarios

No día a día, é moi recomendable sensibilizar sobre a importancia de adecuados hábitos de hixiene miccional. O primeiro e máis sinxelo consiste en respectar a “chamada miccional”. É dicir, acudir a evacuar cando sente a necesidade sen relegalo ata que non se aguante máis.

E, unha vez, respectada esa chamada, a micción debe ser pasiva e completa: non hai que facer forza activa para evacuar e hai que esperar a que se complete o baleirado da vexiga.

Ademais, tampouco é aconsellable o stop-pipí ou stop-test. Esta técnica consiste na interrupción voluntaria do chorro miccional para renovalo de novo pasados uns segundos. Este procedemento, pensado para adestrar a forza perineal, altera a secuencia de reflexos definidos por Mahony baseados no automatismo. É dicir, a repetición continuada desta técnica altera a secuencia de accións musculares, nerviosas e de automatismos que suceden de forma natural durante a micción. Por tanto, podería ser causante e agravante de procesos de incontinencia urinaria e hiperactividade vesical.

A postura correcta de defecación

Outros hábitos diarios relevantes teñen que ver coa defecación. Para unha correcta defecación é necesario que exista unha flexión de cadeiras superior a 90º. Ou o que é o mesmo, os xeonllos deben estar máis elevadas que as cadeiras. Nesta posición a musculatura encargada da continencia fecal reláxase e non é necesario facer tanta forza para defecar.

Se unha muller defeca nunha posición biomecánicamente incorrecta ou padece estrinximento de forma crónica, verase obrigada a realizar un esforzo excesivo. Esta forza adicional provoca aumentos da presión intraabdominal nocivos.

Acontece porque, ao aumentar a presión dentro do abdome, esta forza comprime as vísceras pélvicas (intestinos, útero, vaxina e vexiga, fundamentalmente) cara a abaixo. O desprazamento cara aos pés empuxa ao solo pélvico que, progresivamente, se deforma e debilita cada vez máis.

Para evitar os efectos negativos de convivir con estrinximento, é necesario interiorizar que as pautas nutricionais saudables tamén forman parte da prevención de patoloxías uroxinecolóxicas e sexuais. Concretamente, minimizar o consumo de alimentos ultraprocesados, consumir alimentos ricos en fibra en abundancia, e manter unha adecuada achega de auga.

Algo parecido sucede, aínda que a menor escala, durante os episodios de tose. Neste caso, os aumentos de presión intraabdominal son menores e máis breves. Pero, diante de casos de patoloxía respiratoria crónica, a repetición é moito máis frecuente ao longo do día e pode ter secuelas.

A obesidade e o tabaquismo, inimigos do solo pélvico

Outro factor de risco modificable é a presenza de obesidade abdominal que aumenta a presión (polo propio peso da masa graxa) sobre o diafragma pélvico.

O tabaquismo tamén se relaciona con maior incidencia de alteracións no solo pélvico porque as substancia tóxicas que contén facilitan a dexeneración do tecido conxuntivo ou fascial. Este tipo de tecido representa máis do 70% das células que conforman o perineo. Se, aínda mantendo un bo nivel de forza muscular, a fascia e ligamentos da zona non realizan adecuadamente a súa función, poden desenvolverse patoloxías.

Solo pélvico e embarazo

Finalmente, é de especial importancia a prevención de alteracións durante o embarazo e posparto. O embarazo, en por si, finalice ou non en parto vaxinal, representa un factor de risco para o desenvolvemento de patoloxías relacionadas co solo pélvico. A sobrecarga ponderal (o peso) da barriga sobre o perineo debilítao progresivamente ao longo da xestación.

Ademais, este proceso adoita finalizar coa enorme sobresolicitación estrutural da zona que implica a dilatación para o nacemento do bebé. Ao que se suma o risco de lesión implícito ao parto en postura de litotomía (boca arriba), ao uso de instrumental médico como fórceps e ventosas, intervencións como a episiotomía ou ao desenvolvemento espontáneo de complicacións como os rachos musculares.

Para minimizar a incidencia destes problemas e reducir a súa gravidade debesen implantarse de forma xeneralizada os programas de acompañamento e preparación física ao embarazo e ao parto.

A participación activa de fisioterapeutas especializados en obstetricia ofrece ás mulleres embarazadas:

  • Orientación en canto á actividade deportiva e exercicio físico durante o embarazo e posparto.
  • Avaliación e prevención perineal pre e posparto.
  • Información e ferramentas físicas de utilidade durante o parto: posturas de dilatación e parto, técnica de puxos e modalidades respiratorias.
  • Tratamento da patoloxía dolorosa obstétrica de síndromes inespecíficos como lumbalxias, lumbociatalxias, dorsalxias e cambras en pernas, tan frecuentes durante o embarazo e a corentena.
  • Terapia manual e normalización pélvica pre e posparto.

Como se puido observar, os hábitos diarios e métodos de prevención son numerosos e teñen un gran impacto a longo prazo sobre o desenvolvemento de patoloxías relacionadas co solo pélvico. Por tanto, é necesario diseminar esta información e que as institucións sanitarias fagan un gran esforzo de divulgación e sensibilización para aumentar a calidade de vida das mulleres.


* Raquel Leirós Rodríguez é profesora axudante doutora de Fisioterapia na Universidade de León.

Cláusula de divulgación: a autora non recibe salario, nin exerce labores de consultoría, nin posúe accións, nin recibe financiamento de ningunha compañía ou organización que poida obter beneficio deste artigo, e declara carecer de vínculos relevantes alén do cargo académico citado.

DEIXAR UNHA RESPOSTA

Please enter your comment!
POLÍTICA DE COMENTARIOS:

GCiencia non publicará comentarios ofensivos, que non sexan respectuosos ou que conteñan expresións discriminatorias, difamatorias ou contrarias á lexislación vixente.

GCiencia no publicará comentarios ofensivos, que no sean respetuosos o que contentan expresiones discriminatorias, difamatorias o contrarias a la ley existente.

Please enter your name here

Este sitio emprega Akismet para reducir o spam. Aprende como se procesan os datos dos teus comentarios.