Continúa subindo a incidencia de Covid-19 e achéganse as celebracións do Nadal. En moitos países, o número de casos é maior que no Nadal pasado, pero a ocupación hospitalaria, os ingresos en UCI e o número de falecementos son menores que entón. Ante esta situación imprevista preguntamos a varios expertos se hai motivos para pensar que esta sexta vaga será a peor da pandemia.
“Canto menor sexa o comportamento de risco, menos afectación haberá e mellor será esta onda de inverno para os vacinados”
As 4 vacinas son moi boas en protexer da enfermidade grave e das mortes, pero non son infalibles. Aproximadamente un 5% das persoas vacinadas, se se infectan, poderá enfermar grave; sen vacinar, a súa situación sería claramente peor, estímase que unhas 10 veces peor. As persoas que levan moitas papeletas para estar nese 5% grave son os maiores e os enfermos crónicos. Os demais podemos identificar na nosa contorna quen son, e eles téñense que protexer especialmente: canto menor sexa o comportamento de risco, menos afectación haberá e mellor será esta onda de inverno para os vacinados. Para os non vacinados, o seu risco persoal se se infectan segue sendo o mesmo de sempre, e mesmo é máis probable o contaxio silencioso porque se esperan máis casos.
“Non estamos necesariamente condenados a que a sexta onda sexa a peor”
Non estamos necesariamente “condenados” a que a sexta onda sexa a peor. Cada vez está mais claro que a variante ómicron é mais contaxiosa que as anteriores e vai converterse en dominante en poucas semanas. A incidencia está a dispararse en España. Pero a relación entre incidencia, enfermidade grave (hospitalización, UCI) e falecementos foi variando favorablemente grazas á protección das vacinas. Ante tan altas incidencias, o reto agora é evitar o colapso do sistema sanitario e a desatención aos pacientes non Covid.
“Non vai ser a peor en falecementos e saturación hospitalaria, aínda que pode ser a de maior incidencia de toda a pandemia”
Grazas ás vacinas, temos moitos motivos para pensar que esta onda non vai ser “a peor” en canto a falecementos e saturación hospitalaria, aínda que moi probablemente vaia a ser a de maior incidencia de toda a pandemia.
O que si hai son varios motivos de seria preocupación. Para empezar porque a maior transmisibilidade da variante ómicron, xunto á estación invernal en Europa (a diferenza de Sudáfrica, por exemplo) e a próxima celebración das festividades do Nadal poden disparar a incidencia en España. E esa enorme incidencia, aínda que a variante puidese producir enfermidade máis leve, non é descartable que produza unha importante saturación dos hospitais. Todo iso sen esquecer a xa insoportable sobrecarga da atención primaria e dos servizos de saúde pública.
É fundamental tomar medidas de contención e apelar á prudencia nas primeiras semanas de 2022, con esperanza de que poida verse aliviada a situación máis adiante.
“O problema é que, aínda que non sexa máis letal, pode colapsar o sistema sanitario”
Desde o punto de vista de persoas contaxiadas é posible que esta sexta onda poida ser a máis importante, xa que se están vendo casos de reinfeccións por esta nova variante que demostrou ser moito máis contaxiosa que as precedentes.
O problema é que ao contaxiar a moitas persoas de forma brusca, aínda que non sexa máis letal, pode colapsar o sistema sanitario. É unha cuestión de porcentaxes de persoas que infecte e en que tempo o fai, xa que o importante é que a curva de casos se aplane para que o sistema sanitario poida cubrir con todas as necesidades, covid e non covid. Xa se aprazaron cirurxías e consultas, e isto leva unha seria de consecuencias secundarias para outras enfermidades.
Con todo, a vacinación pode axudar a que esas infeccións sexan na súa maioría leves; o problema é que aínda temos en España máis de 2 millóns de persoas que non se vacinaron. Polos datos doutros países onde a variante ómicron está a circular xa desde hai unhas semanas, está a verse que a hospitalización grave e falecidos atópanse entre persoas sen vacinar, ou persoas anciás con outras patoloxías graves previas. Por tanto unha das mellores armas que temos para evitar a enfermidade grave e falecementos é a vacinación.
“A situación é mellor que nas anteriores vagas, especialmente en aqueles países que se vacinaron mellor”
A sexta onda non debería ser a peor. Malia o incremento exponencial dos contaxios e de que circule unha variante que se transmite mellor (ómicron), a situación é mellor nesta onda do que era as anteriores. Especialmente, nos países con maior taxa de vacinación e, sobre todo, naqueles que vacinaron “mellor”, é dicir, os que empezaron pola poboación máis vulnerable.
O aumento da incidencia reflicte unha combinación de factores tales como un aumento na mobilidade, unha relaxación nas medidas, un aumento das reunións (especialmente en lugares pechados) e a circulación de ómicron.
De novo, afortunadamente a alta taxa de vacinación nalgúns países está a conter a enfermidade severa e a mortalidade, o que evitaría o colapso hospitalario. Con todo, hai que destacar que o incremento de contagios está a desencadear un aumento na presión asistencial. Por exemplo, en atención primaria, o que podería levar a un colapso nesta parte do sistema de saúde.
“Non podemos esperar máis para realizar o reforzo estrutural do sistema sanitario”
Para min está claro que en España o peor da pandemia xa o deixamos atrás.
Estes días formóusenos a tormenta perfecta das celebracións do Nadal xunto coa chegada dunha variante máis contaxiosa. Con todo, unha altísima porcentaxe da poboación estamos vacinados, o que cambia totalmente o panorama con respecto a ondas anteriores.
Ademais, as festividades e ómicron coinciden tamén no tempo coa terceira dose de reforzo que unha cantidade moi alta de vulnerables púxose recentemente e, por tanto, van ter as boas defensas xusto cando parece que máis falta vai facer.
O aumento de casos que estamos a ver nunca pode ser algo bo: de momento nalgunhas comunidades xa causou a implosión da Atención Primaria, con todo o que iso implica, e traducirase en máis casos graves, pero creo que neste sentido para nada deben exporse comparacións con marzo de 2020 ou xaneiro de 2021.
O que si nos está mostrando esta onda é que non podemos esperar máis para realizar o reforzo estrutural do sistema sanitario que leva pendente desde verán de 2020. Tampouco para desenvolver protocolos máis áxiles para o manexo sanitario e laboral de novos casos positivos de covid, que agora máis que nunca tenden a ser leves e autodiagnosticados na casa coas probas da farmacia (das que tamén se debe asegurar a subministración).
Finalmente, temos que entender que o virus veu para quedar e non podemos seguir facéndonos os tolos coas medidas para asegurar a calidade de aire en interiores.
Cláusula de divulgación: As persoas asinantes non son asalariadas, nin consultoras, nin posúen accións, nin reciben financiamento de ningunha compañía ou organización que poida obter beneficio deste artigo, e declararon carecer de vínculos relevantes máis alá do cargo académico citado anteriormente.
