Nesta era de transformación tecnolóxica e social, a intelixencia artificial conquista cada vez máis tarefas ata o de agora reservadas aos humanos. Pero ata onde debe chegar? Por exemplo, daríalle vostede un escano no Parlamento a unha intelixencia artificial? Realizamos esta pregunta a un total de 90 persoas nas Xornadas de Divulgación Innovadora D+i, un evento de divulgación celebrado en Zaragoza. O público tiña que contestar “si” ou “non” e achegar unha pequena explicación.
Tratábase dun público bastante receptivo coa intelixencia artificial, pero o resultado é bastante concluínte: un 78% dos que responderon non llo outorgarían. Tras a mesa redonda compartida polos autores deste artigo, convidóuselles a volver responder á mesma pregunta. E parece que o debate xerado fixo que algúns asistentes cambiasen a súa opinión, xa que na nova votación tres de cada dez persoas si lle darían o escano á intelixencia artificial —o si aumentou desde o 22% orixinal a un 30%—. Realmente, dispoñer de información pode facer que modifiquemos a nosa opinión, aínda que cambiar de parecer sexa unha das cousas máis complicadas para o ser humano.
A continuación, pedimos a unha intelixencia artificial cuantitativa —a versión 4 de ChatGPT— que fixese un resumo das opinións dos participantes. Entre os argumentos a favor de dar un escano no Parlamento a unha intelixencia artificial destacaba unha maior obxectividade e a oferta dunha nova perspectiva do debate político. Con todo, a maior parte das respostas, contrarias a outorgarlle o escano, centráronse nos medos pola falta de desenvolvemento e os problemas derivados da manipulación ou os nesgos.
En resumo, hai dúas razóns fundamentais para negarlle o “dereito ao voto” á intelixencia artificial: a perda que supón para o ser humano e a incerteza que aínda xera a IA.
O humano ante a intelixencia artificial
Aínda que se leva investigando desde mediados do século pasado, o usuario medio soubo que se estaba usando a intelixencia artificial hai apenas un ano, co lanzamento de ChatGPT 3. E iso é moi pouco tempo para que nos afagamos a unha ferramenta tan poderosa.
De feito, segundo un estudo de KPMG, en España unicamente un 8% das empresas admiten integrar a intelixencia artificial de forma proactiva nos procesos diarios. E temos a percepción de que esta porcentaxe é menor no ámbito persoal —aínda que non temos datos que o corroboren—.
A debilidade da intelixencia artificial
En canto á propia intelixencia artificial, efectivamente esta tecnoloxía está aínda moi inmatura para unha tarefa de tantísima responsabilidade. Agora mesmo fálase de intelixencia artificial débil ou estreita. Isto quere dicir que é moi boa nunha tarefa concreta, superando mesmo á habilidade humana, como ocorre por exemplo xogando ao xadrez. Con todo, esta intelixencia artificial débil non é capaz de xeneralizar a outras tarefas, como facemos os humanos —e como fai o que se coñece como intelixencia artificial forte ou xeral—. Por exemplo, ChatGPT é moi bo con todo o relacionado coa linguaxe, pero comete moitos erros se lle pedimos operacións matemáticas simples.
Volvamos á pregunta do debate: daríalle un escano no Parlamento a unha intelixencia artificial? É certo que os seres humanos nos equivocamos e facemos eleccións baseadas na paixón, na irracionalidade, cremos mentiras ou falsas promesas. E tamén é verdade que a política non vive o seu mellor momento nin en España nin no resto dos países da nosa contorna —segundo o Centro de Investigacións Sociolóxicas (CIS), é o problema que maior porcentaxe de españois considera en primeiro lugar—.
Pero, aínda así, somos as persoas quen temos a capacidade para equivocarnos. Podemos darnos conta dos erros e, mesmo, volvernos a equivocar. Esa é a esencia da liberdade que temos. É posible que unha intelixencia artificial poida chegar a cometer menos erros —aínda non é así—, pero estariamos dispostos a sacrificar a nosa capacidade de decidir porque unha intelixencia “superior” —que se equivoca menos— poida beneficiarnos?
Que os políticos a usen
Outra cousa moi diferente sería avogar porque os políticos usasen a intelixencia artificial de maneira efectiva para tomar mellores decisións. Usar de maneira correcta a IA fai que as capacidades humanas se potencien, facendo que sexamos máis produtivos e creativos. Iso si sería un gran avance para a sociedade: tomar conscientemente mellores decisións apoiados pola tecnoloxía, pero mantendo o control e a responsabilidade.
A intelixencia artificial foise coando na nosa vida cotiá case sen darnos conta. Xa fai máis de 20 anos que chegou ás nosas casas en forma de aspirador intelixente. Máis tarde, confiamos á intelixencia artificial todo tipo de tarefas, desde que nos recomende unha película, ata que envíe unha mensaxe por nós.
Ao mesmo tempo, fomos testemuñas de impresionantes avances. Creáronse sistemas intelixentes que poden aprender e dominar xogos complexos como Go —un xogo tradicional xaponés— e xadrez. Tamén vimos como a intelixencia artificial pode predicir a estrutura tridimensional das proteínas a partir da súa secuencia de aminoácidos, unha tarefa que hai uns anos se pensaba que era imposible de resolver. Imos acostumándonos a ela. No camiño, se chega ao Parlamento, está nas nosas mans que o faga para axudarnos.
*Verónica Bolón Canedo é Profesora Titular de Ciencias da Computación e Intelixencia Artificial na Universidade da Coruña. Sergio Travieso Teniente é responsable de Reporting e profesor na Universidade Francisco de Vitoria.
Cláusula de divulgación: As persoas asinantes non son asalariadas, nin consultoras, nin posúen accións, nin reciben financiamento de ningunha compañía ou organización que poida obter beneficio deste artigo, e declararon carecer de vínculos relevantes máis aló do cargo académico citado anteriormente.
