Un modelo de voz xerado por intelixencia artificial “revive” á cantante Ana Kiro para representar a Galicia coa canción Florespiña do grupo PAMP no AI Song Contest 2023, a Eurovisión Mundial da Intelixencia Artificial que se celebrará o próximo 4 de novembro no CSA da Cidade das TIC da Coruña.
En pleno debate sobre o presente e o futuro da intelixencia artificial e sobre as súas potencialidades e riscos, o festival é un escaparate do que pode dar de si a cocreatividade entre as persoas e a IA no ámbito da composición musical e tamén unha oportunidade para dar visibilidade á Axencia Española de Supervisión da Intelixencia Artificial (AESIA) que terá a súa sede na cidade herculina.
O grupo PAMP (Proxecto Ana María Prieto) – leva o nome da primeira programadora galega- é un equipo multidisciplinar de músicos, enxeñeiros e artistas, que debutou o pasado ano no festival coa canción AI-Lalelo, obtendo o segundo posto. Vencellado ao Centro de Investigación en Tecnoloxías de Telecomunicación (atlanTTic) da Universidade de Vigo, o elenco amplíase nesta ocasión coa colaboración do Centro Singular de Investigación de Tecnoloxías Intelixentes (CITIUS) da Universidade de Santiago (USC).
Para David Santos Domínguez, investigador de atlanTTic que reúne a dobre condición de enxeñeiro e músico encargado da dirección de produción da peza, “a participación no AI Song Contest é todo un reto tecnolóxico e artístico”, unha aventura colectiva que naceu hai dous anos liderada por Joel Cava, e que hoxe en día comparte con Juan Alonso, Javi Cardama, César Díaz, Fernando Estévez, Camille Hedouin, Sofía Infante, Ruben Laso, Eva Outeiro, Xandre Outeiro, Marta Verde.
O tema creado para esta edición, Florespiña, é unha homenaxe á cantante, actriz e presentadora Ana Kiro, falecida no ano 2010. As súas cancións acompañaron durante décadas aos galegos e galegas de dentro e fóra de Galicia e a súa voz alzouse sempre en defensa do feminismo, o idioma e o progresismo. Foi o seu un exemplo de resiliencia, personificado na canción e as imaxes do videoclip que a arroupan coa flor de toxo.
“A participación no AI Song Contest é un reto tecnolóxico e artístico”
DAVID SANTOS, enxeñeiro, músico e investigador de atlanTTic
“Construímos unha viaxe musical, un percorrido da artista pola música tradicional, as súas melodías máis verbeneiras e populares e imaxinamos cara a onde camiñaría de seguir entre nós, introducindo trap e electrónica; unha viaxe desde o pasado ao futuro”, explica David Santos, quen subliña que tanto a proposta como a creación final conta coa aprobación expresa e o recoñecemento da familia de Ana Kiro.
Proceso creativo
O proceso creativo, para o que se utilizaron distintas ferramentas de intelixencia artificial, estruturouse en varios apartados: voz, música, texto e imaxe e comezou o pasado mes de abril na residencia artística de Sony CSL-París. Alí “escribiuse” a letra da canción, tras conseguir que o modelo GPT-J-6B “falase galego” e xerase coplas a partir da análise de 400 estrofas do cancioneiro dixital Volai-vai. A selección de versos, corrección de grallas e a adaptación de frases puntuais completou a parte literaria da composición.
A melodía xerouse con Google Magenta a partir de variacións rítmicas dun dos principais éxitos de Ana Kiro, Viva Galicia, que se usaron para cada estrofa. Ademais a nivel musical graváronse varios instrumentos -gaita galega, acordeón, pandeireta, bombo- e as gravacións procesáronse polo sistema DDSP, creando novos sons artificiais seguindo a liña melódica definida con anterioridade e engadindo un contrabaixo extraído con IA.
Florespiña do grupo PAMP é unha homenaxe á cantante Ana Kiro que grazas á IA recrea a súa voz e competirá con outras 34 composicións no AI Song Contest
Xerar o modelo de voz que imitase a Ana Kiro supuxo un dobre reto xa que a composición Florespiña inclúe unha proclama falada, previa á canción. Utilizouse a arquitectura de SoftVC VITS Singing Voice Conversion para conseguir que o clip de audio de entrada de calquera persoa proporcione un clip de audio de saída coa voz da artista. Para acadar esta transformación o algoritmo necesita unha inxente cantidade de datos, neste caso extraídos dos audios e vídeos dos programas e especiais que presentou e nos que actuou a cantante na TVG e que foron proporcionados pola Corporación de Radio e Televisión de Galicia.
Por outra banda, a artista Marta Verde encargouse de elaborar o videoclip de Florespiña, utilizando a aplicación de arte artificial Midjourney que produce imaxes estáticas, ás que engadiu despois movemento con Runway Xene-2, Pika Labs e Leiapix. Do mesmo xeito que a canción, o videoclip é unha viaxe, nesta caso por Galicia co toxo, e o seu folclore como fíos condutores e inclúe a recreación imaxinaria dunha actuación de Ana Kiro, no festival de Eurovisión onde estivo a piques de participar no ano 1969.
“Para nós todo o proceso creativo, converter unha fantasía en realidade, quedar contentos co resultado e que lle guste a familia de Ana Kiro xa é un premio” sinala David Santos, quen asegura que o seu obxectivo, como non pode ser outro, é gañar.
Florespiña do grupo PAMP é unha das 35 composicións que competirán na final do AI Song Contest 2023, o concurso internacional, impulsado no ano 2020 polas radiotelevisións públicas neerlandesas VPRO e NPO coa supervisión da Unión Europea de Radiodifusión e que agora organiza a fundación Stichting AISC. Para colaborar coa candidatura xa se pode acceder ao portal web http://votaanakiro.gal, votar tras seleccionar “PAMP!” e compartir a ligazón para sumar votos.
