O consorcio europeo multidisciplinar MARVAX, no que participa o CSIC e a empresa farmacéutica española CZ Vaccines, do grupo Zendal, recibirá do programa Horizonte Europa 7,4 millóns de euros durante o próximos catro anos para a investigación e o desenvolvemento de vacinas contra o virus de Marburgo, un patóxeno da mesma familia que o virus do ébola. Investigadores de España, Francia e Alemaña xerarán novos candidatos a vacina, que serán probados en modelos animais e levados ata o momento de entrar en ensaios clínicos de fase I. O Instituto Bernhard Nocht de Medicina Tropical (BNITM), en Alemaña, coordinará o consorcio no que participan o Centro Nacional de Biotecnoloxía do CSIC, o Instituto Pasteur (Francia), e a empresa CZ Vaccines. Os estudos do consorcio levarán a cabo en estreita colaboración coa Organización Mundial da Saúde (OMS), deste xeito garantirase unha resposta rápida en caso de novos gromos do virus de Marburgo.
O virus de Marburgo é un dos patóxenos máis perigosos para o ser humano, cunha mortalidade que pode alcanzar o 88% dependendo da cepa do virus e da calidade da atención médica recibida, segundo datos da OMS. A transmisión inicial adoita proceder de animais, xa que os hospedadores naturais deste virus son principalmente morcegos fruxívoros, e difúndese entre humanos por contacto directo da pel lesionada ou as mucosas con sangue ou con outros fluídos corporais de persoas infectadas.
Desde os primeiros casos documentados en 1967, houbo varios gromos en África oriental, central e meridional. En 2021 o virus apareceu por primeira vez en África occidental e este ano, en Tanzania e Guinea Ecuatorial. Ata a data, non existen medicamentos antivirais nin vacinas eficaces e os tratamentos administrados só serven para aliviar os síntomas. Por tanto, calquera epidemia causa un gran impacto nos países afectados e o risco dunha maior propagación do virus. De aí a necesidade de desenvolver antivirais ou vacinas eficaces.
Novo enfoque
Existen na actualidade dúas vacinas fronte ao virus de Marburgo en ensaios clínicos de fase I. Con todo, diríxense fronte a un único antíxeno do virus, o que podería afectar o seu efecto protector. Para explorar novas estratexias, o consorcio desenvolverá novos candidatos a vacina con dous enfoques innovadores: o uso de múltiples antíxenos virais e a utilización de diferentes vectores virais para o transporte da vacina no organismo. Espérase que ambos enfoques combinados maximicen a inmunoxenicidade e o efecto protector das vacinas candidatas.
MARVAX xuntará esforzos de expertos no desenvolvemento e produción de vacinas, viroloxía e inmunoloxía para ir máis aló dos enfoques de investigación previos. Os novos candidatos a vacina serán xerados polo CNB-CSIC e o Instituto Pasteur e a súa inmunoxeenicidad e eficacia será avaliada en distintos modelos animais polos membros do consorcio. Os candidatos a vacina máis prometedores serán seleccionados e a empresa CZ Vaccines desenvolverá o proceso de produción en condicións GMP (Boas Prácticas de Fabricación polas súas siglas en inglés) e xerará lotes clínicos listos para ensaios de fase I.
César Muñoz-Fontela, coordinador do proxecto e xefe do grupo de investigación de Inmunoloxía Viral do BNITM, remarca a importancia do apoio da Comisión Europea á nova aproximación de MARVAX xa que “os gromos do virus de Marburgo son cada vez máis frecuentes e cada vez hai máis países afectados. Por iso, debemos desenvolver vacinas eficaces para conter os gromos nunha fase temperá coa axuda da vacinación en anel, como xa se fixo co ébola, e evitar a morte dos pacientes”.
Juan García-Arriaza, investigador do CNB-CSIC, pon en valor a súa participación nesta colaboración internacional. “A nosa plataforma de desenvolvemento de vacinas permitiranos xerar novos e prometedores candidatos a vacina fronte a este virus. Esperamos que sexan capaces de activar dunha forma robusta o sistema inmunitario e protexer fronte á infección, o cal nos permitirá seleccionar os mellores candidatos para a súa futura avaliación en ensaios clínicos”, apunta.
Pola súa banda, Eugenia Puentes, directora de I+D de CZ Vaccines, destaca: “O noso compromiso é garantir a xeración de lotes clínicos en condicións GMP, xa que representa un paso fundamental para avanzar no desenvolvemento clínico e a produción futura da vacina”.
