“Un caso excepcional”: unha paciente logra controlar o VIH durante 15 anos sen medicación

Un equipo de Barcelona achega nova luz sobre os mecanismos polos que algunhas persoas poden conter o virus despois da terapia antirretroviral

Equipo investigador. De esquerda a dereita: Josep M. Miró, Juan Ambrosioni, Sonsoles Sánchez-Palomino, Núria Climent, Josep Mallolas e José Alcamí. / Hospital Clínic-IDIBAPS
Equipo investigador. De esquerda a dereita: Josep M. Miró, Juan Ambrosioni, Sonsoles Sánchez-Palomino, Núria Climent, Josep Mallolas e José Alcamí. / Hospital Clínic-IDIBAPS

A sida é a forma máis grave da infección provocada polo VIH. Grazas aos avances no seu tratamento, hoxe logrouse cronificar a enfermidade e mellorar a calidade de vida das persoas infectadas. Con todo, aínda que o tratamento antirretroviral é efectivo para suprimir a replicación, o virus persiste nos reservorios e recupérase despois de suspender a terapia.

Con todo, existen os chamados controladores postratamento, que manteñen cargas virais indetectables sen tomar medicación, sendo un modelo realista para o coidado funcional do VIH. Outros casos de curación están relacionados co transplante de medula ósea ou en pacientes excepcionais que teñen virus defectuosos ou factores xenéticos asociados cunha potente resposta inmunitaria ao VIH dun tipo de linfocito, as células T CD8+, nos chamados controladores de elite.

Agora, investigadores do Hospital Clínic-IDIBAPS presentaron durante a Conferencia Mundial AIDS 2022 un caso excepcional de curación funcional da sida, na que, aínda que o virus non estea totalmente eliminado do organismo, o sistema inmunitario do hóspede é capaz de controlalo sen necesidade de fármacos.

Despois da supresión do tratamento antirretroviral, ten un control absoluto da replicación do VIH

Trátase dunha paciente que, despois da supresión do tratamento antirretroviral, ten un control absoluto da replicación do VIH, mantido durante máis de 15 anos, con carga viral indetectable sen medicación. No traballo participaron, ademais, investigadores da Universidade de Barcelona, o CIBER de Enfermidades Infecciosas (CIBERINFEC) e o Instituto de Salud Carlos III.

“O caso é excepcional, non só porque hai moi poucas persoas con control postratamiento a longo prazo, senón tamén polo mecanismo de control do virus, que é diferente ao descrito en pacientes controladores de elite e a outros casos documentados ata o de agora”, explica Josep Mallolas, xefe de grupo no IDIBAPS e director da Unidade de VIH do Clínic.

Grazas aos avances no tratamento obtidos nas últimas décadas, logrouse cronificar a sida

Para os especialistas, este episodio achega nova luz sobre os mecanismos polos que determinadas persoas poden controlar o virus despois de tomar terapia antirretroviral.

Ademais, abre a porta ao desenvolvemento de novas estratexias potenciais de tratamento para aumentar a actividade das células implicadas na resposta innata fronte ao virus.

Un caso único: 15 anos de control

O estudo describe os mecanismos inmunolóxicos da paciente, controladora postratamento, que lle permitiron manter un dominio absoluto da replicación do virus durante máis de 15 anos. A muller foi diagnosticada no estadio de infección aguda por VIH e foi incluída nun ensaio clínico que prescribía dous tipos de intervencións: un tratamento antirretroviral durante 9 meses e diversas administracións do inmunosupresor ciclosporina A (para mellorar a resposta inmunitaria).

“A paciente non tiña os factores xenéticos clásicos asociados co control do VIH e non era unha controladora de elite da enfermidade”, sinala Josep M. Miró, xefe de grupo no IDIBAPS e especialista en enfermidades infecciosas do Hospital Clínic.

“A curación funcional do VIH é un obxectivo moito máis realista a maior escala que a curación esterilizante”

JUAN AMBROSIONI, Hospital Clínic-IDIBAPS

“Ao longo destes anos atopamos unha caída pronunciada e progresiva do número de virus no seu reservorio, o que suxire un control por parte da resposta inmunitaria”, explica Sonsoles Sánchez-Palomino, investigadora do IDIBAPS. Doutra banda, o virus puido ser illado e cultivado no laboratorio, o cal indica que non era ‘defectuoso’.

Os investigadores viron que en cultivos in vitro as súas células sanguíneas eran altamente resistentes a ser infectadas polo VIH, pero que os seus linfocitos T CD4+ purificados eran susceptibles á infección. Isto suxire que outras poboacións celulares do sangue bloqueaban a infección e poderían contribuír ao control do virus.

Mediante un ensaio de inhibición viral, o estudo demostrou que existe unha forte represión do VIH promovida por dous tipos de linfocitos: as células ‘natural killer’ (asasinas naturais) e os linfocitos T CD8+. As primeiras forman parte do sistema inmunitario innato e constitúen a primeira liña de defensa fronte a diferentes patóxenos; os linfocitos T CD8+ posúen un papel clave na defensa das células fronte a virus e bacterias.

Este achado abre a porta ao desenvolvemento de novas estratexias potenciais de tratamento

“A paciente ten niveis moi altos das dúas células que poderían bloquear o VIH ou destruír as células infectadas conseguindo así o coidado funcional”, apunta Núria Climent, investigadora do IDIBAPS. “A gran novidade deste traballo é que caracterizamos as células que conseguen controlar o virus”, engade.

“A curación funcional do VIH é un obxectivo moito máis realista a maior escala que a curación esterilizante –é dicir, a eliminación completa de todos os virus con replicación competente en pacientes infectados–, por iso é tan importante entender os mecanismos subxacentes”, conclúe Juan Ambrosioni, médico no Clínic e investigador no IDIBAPS.

DEIXAR UNHA RESPOSTA

Please enter your comment!
POLÍTICA DE COMENTARIOS:

GCiencia non publicará comentarios ofensivos, que non sexan respectuosos ou que conteñan expresións discriminatorias, difamatorias ou contrarias á lexislación vixente.

GCiencia no publicará comentarios ofensivos, que no sean respetuosos o que contentan expresiones discriminatorias, difamatorias o contrarias a la ley existente.

Please enter your name here

Este sitio emprega Akismet para reducir o spam. Aprende como se procesan os datos dos teus comentarios.