A través dunha técnica coñecida co nome de pooling, que permitirá analizar nunha única proba PCR as mostras de varias persoas, o Servizo Galego de Saúde e a Universidade de Vigo están desenvolvendo un proxecto para garantizar que determinadas “áreas estratéxicas”, cun especial risco ante a presenza do coronavirus SARS-CoV-2, poidan considerarse como “libres” da circulación do patóxeno. O proxecto foi explicado este luns polo xerente da área sanitaria de Vigo, Julio García Comesaña, e o xefe de servizo de Microbioloxía do Chuvi, Benito Regueiro.
“Consiste en agrupar as mostras de diferentes persoas e procesalas xuntas, como se fosen as dun só individuo. Se o resultado do procesamento da mostra resultante é negativo, pode inferirse que cada unha das mostras orixinais son tamén negativas, co que se terá aforrado o tempo e capacidade que conlevaría o estudo individual de cada unha das mostras orixinais. Polo tanto, este sistema resulta de grande utilidade e eficiencia nos entornos con maior probabilidade de que os resultados sexan negativos, como sucede na actual fase de desescalada”, expuxo Regueiro.
Áreas estratéxicas
O doutor detallou que estas áreas estratéxicas cínguense a tres grandes grupos: as residencias de maiores, pola maior letalidade da Covid-19 nos usuarios, os centros sanitarios, polo risco de contaxio nos profesionais, e áreas industriais e económicas clave na recuperación da actividade no país.
Os laboratorios do servizo de Microbioloxía do Chuvi veñen de probar con éxito este sistema, e están a desenvolver un proxecto que permitirá ampliar de xeito moi significativo a súa capacidade actual, nun plan que conta coa participación da Escola de Enxeñaría de Universidade de Vigo. É, segundo sostén García Comesaña, “un proxecto pioneiro en España que marcará un punto de inflexión na capacidade diagnóstica da sanidade pública galega fronte á Covid-19”. Para afinar os resultados, o sistema nútrese de algoritmos que melloran a eficiencia das análises.
Deste xeito, explicaron os doutores, se unha análise conxunta resulta negativa, pode constatarse que estas áreas están libres do SARS-CoV-2. Se, pola contra, o resultado global é positivo, será preciso separar as mostras para volvelas a procesar, ou ben dividir a mostra conxunta en fraccións máis pequenas ou analizando cada unha delas de xeito individual”.
Segundo explicou Benito Regueiro, este sistema de pooling foi o utilizado “por primeira vez no exército americano para o diagnóstico da sífilis; e este agrupamento de mostras para RT-PCR xa ten demostrado a súa efectividade en estudos de cribado de VIH, clamidia, malaria, ou gripe”, así como para a detección do novo coronavirus no estado de Nebraska (EUA) ou Israel.
Julio García Comesaña engadiu que o obxectivo deste procedemento é, “ademais de permitirnos identificar o antes posible a aparición de brotes da enfermidade, garantir áreas estratéxicas libres de virus circulante e dispoñer de sensibilidade e capacidade analítica para unha detección precoz da infección emerxente nestas zonas”.
En canto aos obxectivos concretos deste proxecto, o xerente subliñou dous: identificar individuos infectados en poboacións sas, xa que permite a detección de portadores asintomáticos de forma rápida e económica, e clasificar ás poboacións segundo a súa prevalencia -de baixa (1%) ou elevada prevalencia (5%)-. Polo tanto, esta clasificación facilitará obter uns datos reais fundamentais para adoptar as medidas adecuadas de Saúde pública nos clústeres con elevado índice de contaxios .
Ensaios
Neste sentido, o servizo de Microbioloxía do Chuvi xa ten realizado un estudo preliminar con mostras agrupadas. Desenvolveuse unha proba de concepto incorporando un robot que permite agrupar ata 128 mostras. Con este equipamento, sumado ao habitual do servizo, procesáronse mostras de 8.000 persoas, agrupados con distintos niveis de prevalencia. Segundo Benito Regueiro, con estes resultados “decidimos dar un salto cuantitativo e cualitativo, e deseñamos o equipamento necesario para pasar a unha fase de produción, composto por un robot de grandes dimensións e capacidade de agrupamento, e sistemas en cadea de extracción. Esta nova estrutura é a que nos vai permitir por en marcha, de xeito industrializado, a técnica de agrupamento o pooling e multiplicar por 20 a nosa capacidade”.
Para a incorporación deste equipamento adicional , o Sergas recibiu unha doazón da Fundación Amancio Ortega, que, segundo a Consellería de Sanidade, “considerou que este proxecto contribúe á incorporación de tecnoloxía de vangarda ao sistema público de saúde e encaixa no seu programa de loita contra o Covid-19”, polo que achegou 175.000 euros que cobren o custo total do proxecto.
