Veenu Manoharan para The Conversation
A maioría das vacinas teñen efectos secundarios e as da Covid-19 non son diferentes. Por iso os sanitarios adoitan dicir que se experimentas dor no brazo onde se inseriu a agulla, ou cansazo, dor de cabeza, febre ou náuseas, estes son simplemente signos de que o sistema inmunolóxico está a funcionar como debería.
Isto deixou a algunhas persoas preguntándose: se así é o sistema inmunolóxico facendo o que se supón que debe facer, a falla de efectos secundarios significa que o meu sistema inmunolóxico non quedou preparado para protexerme?
Teña a seguridade de que non significa tal cousa. Os ensaios clínicos de vacinas realizados por Pfizer amosan que o 50 por cento dos participantes non experimentaron efectos secundarios significativos durante o ensaio, con todo, o 90 por cento dos participantes desenvolveron inmunidade contra o virus. E a vacina Moderna sinala que unha de cada dez persoas pode experimentar efectos secundarios comúns, pero que protexe ao 95 por cento de quen a toma.
Isto pódese explicar considerando o xeito no que o sistema inmunolóxico desenvolve inmunidade protectora contra os virus cando é activado por unha vacina.
A maioría das vacinas da Covid-19, incluídas varias que foron autorizadas, utilizan unha proteína viral que se atopa na envoltura externa do coronavirus , coñecida como proteína de pico ou de espiga, para imitar unha infección viral natural e iniciar unha resposta inmunitaria. A resposta inmune coñecida como inmunidade innata responde case de inmediato á proteína de pico viral. Lanza un ataque, iniciando unha inflamación, cuxos signos básicos son febre e dor.
Daquela, é a resposta inmune innata a que causa dos efectos secundarios comúns que as persoas experimentan un ou dous días despois de recibir a picada. Pero a inmunidade específica de longa duración, que é o obxectivo final de calquera vacina, se logra unicamente activando a segunda rama da resposta inmune: a inmunidade adaptativa.
A inmunidade adaptativa actívase coa axuda dos compoñentes inmunitarios innatos e dá como resultado a xeración de células T e anticorpos, que protexen contra a infección na exposición posterior ao virus. A diferenza da inmunidade innata, a inmunidade adaptativa non pode iniciar a inflamación, aínda que estudos recentes suxiren que pode contribuír a ela de xeito significativo. Nalgunhas persoas, esta resposta inflamatoria tanto do sistema inmunolóxgico innato como do adaptativo é esaxerada e maniféstase como un efecto secundario.
Noutros, aínda que funciona normalmente, non está a niveis que poidan causar efectos secundarios notables. De calquera xeito, establécese a inmunidade contra o virus.
Que causa unha resposta inmune diferente?
Os científicos notaron que as persoas maiores de 65 anos teñen menos efectos secundarios da vacina. Isto pódese atribuír á diminución gradual da actividade inmunolóxica relacionada coa idade. Aínda que isto pode estar relacionado con niveis máis baixos de anticorpos , aínda teñen inmunidade contra o virus.
O sexo tamén pode influír. Nun estudo nos Estados Unidos, o 79 por cento dos informes de efectos secundarios se detectaron en mulleres. Este nesgo sexual podería ter algo que ver coa testosterona. A testosterona tende a baixar a inflamación e, por tanto, os efectos secundarios asociados a ela. Os homes teñen máis testosterona que as mulleres, o que podería contribuír a un menor número de informes de efectos secundarios nos homes.
As persoas que padecen enfermidades inflamatorias crónicas, como artrite reumatoide, enfermidade inflamatoria intestinal e esclerose múltiple, que toman medicamentos inmunosupresores para controlar os seus síntomas, poden experimentar menos efectos secundarios debido a unha resposta inflamatoria atenuada. Aínda que a resposta inmune está atenuada, non significa que sexa inexistente.
Nun estudo de 2020 que comparou os niveis de anticorpos en persoas que tomaban medicamentos inmunosupresores cos que non, determinouse que as persoas que tomaban medicamentos inmunosupresores producían niveis máis baixos de anticorpos, pero ningún deles carecía de anticorpos antivirais.
Os efectos secundarios da vacina non deben tomarse como unha medida da eficacia da vacina. A pesar da variada resposta inmune ás vacinas, a maioría das persoas logran inmunidade contra o coronavirus coa vacina, independentemente da presenza, ausencia e gravidade dos efectos secundarios.A
*Veenu Manoharan é profesora de inmunoloxía na Universidade Metropolitana de Cardiff .
Este artigo foi publicado orixinalmente por The Conversation
