“Non, os antibióticos non valen para todo”. Con esta campaña, o Ministerio de Sanidade intenta concienciar durante as últimas semanas á cidadanía sobre o crecente problema das bacterias resistentes a diversas familias de antibióticos. É un problema de saúde pública do que cada vez se fala máis desde o eido científico, e que xa empeza a ter importantes repercusións: estímase que unhas 3.000 persoas morren cada ano por infeccións causadas pola resistencia a estes fármacos, e xa se calcula que nas vindeiras décadas superarán ao cancro como primeira causa de morte.
Durante a primeira parte do século XX, o desenvolvemento dos antibióticos mellorou as perspectivas de supervivencia en todo o planeta, ao atacar infeccións bacterianas que ata entón non tiñan cura. Co paso do tempo, o seu uso xeralizouse cara á prevención de infeccións en operacións cirúrxicas, á protección de pacientes de cancro e as persoas inmunodeficientes, así como no sector gandeiro e da alimentación.
Porén, as bacterias tamén fixeron o seu traballo, e ao tempo que os antibióticos se xeralizaban, foron xurdindo poboacións resistentes que sobrevivían ao ataque destes medicamentos. Hoxe, esta resistencia é un problema en expansión debido a dous factores principais. Por unha banda, o maior acceso aos antibióticos provoca un maior uso, ás veces inapropiado, que impulsa esta resistencia. E por outra, a intensificación da produción de alimentos de orixe animal implica o maior uso destes fármacos tamén no sector gandeiro e agrícola, que impulsa do mesmo xeito o fortalecemento dalgunhas familias de bacterias.
Así, como resultado desta supervivencia das bacterias, algunhas infeccións que no seu día eran máis asequibles, hoxe convértense en doenzas serias e con posibles complicacións que chegan a ameazar a saúde das persoas. Desde o Centro Nacional de Microbioloxía, que estuda o problema no seu laboratorio de referencia en investigación da resistencia a antibióticos, tense detectado que as infeccións de sangue producidas por Klebsiella pneumoniae (unha das bacterias que causa maior número de infeccións en patoloxía humana), a resistencia ás quinolonas e ás cefalosporinas de 3ª xeración aumentou do 16% en 2012 ao 25% en 2018.
Así, as predicións que manexa o Plan Nacional de Resistencia a Antibióticos son preocupantes: “Se non se toman medidas de carácter urxente, estímase que en 35 anos o número de mortes atribuíbles ás infeccións multirresistentes acadará as 390.000 ao ano en toda Europa (unhas 40.000 mortes anuais en España), e a resistencia desbancará ao cancro como primeira causa de morte”.
Recomendacións fronte á resistencia
No marco da campaña para concienciar sobre o problema, o Ministerio subliña que o autoconsumo de antibióticos en casos de infeccións víricas como a gripe o un arrefriado é un dos comportamentos erróneos que poden provocar o desenvolvemento destas resistencias e dificultar a eficacia dos medicamentos en futuros tratamentos. Indícase, por tanto que os antibióticos só valen para atacar ás bacterias; nin alivian a dor, nin a febre e deben utilizarse sempre baixo prescrición médica ou veterinaria. Ademais,nunca se deben compartir con outras persoas.
Pola súa parte, a OMS tamén apunta a que é preciso tomalos só baixo o tratamento prescrito polo médico, nin máis nin menos, e evitar na medida do posible as infeccións cunha boa hixiene, mantendo ao día a vacinación e tomando precaucións para evitas as infeccións de transmisión sexual.
Resistencia a antibióticos: un problema non só confinado aos hospitais
