César de la Fuente-Núñez é un científico coruñés que traballa no prestixioso Instituto Tecnolóxico de Massachusetts (MIT) e que hoxe é noticia mundial pola súa investigación para converter o veleno de avespa nun potente antibiótico contra as superbacterias, resistentes aos fármacos convencionais.
Porque o veleno das avespas non só é perigoso para os humanos. Tamén pode eliminar as bacterias, e os científicos veñen de descubrir como reter a parte que mata as bacterias ao tempo que eliminan a molesta parte “perigosa para os humanos”. O resultado? Un novo antibiótico potencial baseado nun péptido no veleno da avispa que mata as bacterias sen danar as células humanas.
“Reutilizamos unha molécula tóxica que é viable para tratar infeccións”, explica o microbiólogo e inmunólogo galego César de la Fuente-Núñez. “Ao analizar sistematicamente a estrutura e función destes péptidos, puidemos axustar as súas propiedades e actividade”
Todas as clases de vida no planeta producen péptidos antimicrobianos , unha cadea curta de aminoácidos que destrúe os microbios ao interromper as súas membranas celulares, como parte da súa defensa contra a infección.
Unha forma potencial de combater estas “superbacterias”, resistentes aos antibióticos convencionais, é desenvolver unha nova clase de antibióticos aos que as bacterias non teñan resistencia. Por esta razón, os científicos están a traballar para tratar de adaptar os péptidos antimicrobianos aos antibióticos. Pero é un traballo complicado.
O equipo de investigación descubriu un obxectivo potencial nun péptido en particular, atopado no veleno dunha avispa suramericana chamada (a mesma avespa cuxo veleno estaba a ser investigado como un tratamento contra o cancro hai uns anos), e que consiste en só 12 aminoácidos. “É un péptido o dabondo pequeno como para tratar de mutar tantos residuos de aminoácidos como sexa posible para tratar de pescudar como cada bloque de construción está a contribuír á actividade antimicrobiana e a toxicidade”, di De la Fuente-Nuñez, que conta cunha bolsa da Fundación Ramón Areces.
Primeiro, o equipo desenvolveu unhas poucas ducias de variantes do péptido e probounas contra 7 especies de bacterias e 2 fungos para probar que tan ben interactuaban coas membranas celulares. Sobre esta base, os investigadores puideron determinar que estruturas e propiedades fisicoquímicas dos péptidos eran as máis eficaces contra os microbios, e refinalos en consecuencia. Os péptidos refinados probáronse para determinar a toxicidade para os seres humanos en células renais embrionarias humanas cultivadas en laboratorio. Deste xeito, o equipo estableceu un nivel de dose segura para os humanos.
Finalmente, os péptidos estaban listos para ser probados en animais vivos: ratos. Estes infectáronse cunha bacteria resistente aos antibióticos chamada Pseudomonas aeruginosa, que é particularmente perigosa para os pacientes con sistemas inmunolóxicos comprometidos. O equipo probou varios dos péptidos máis prometedores, con diferentes graos de éxito. Varios deles, de feito, reduciron o nivel de infección. Pero un realmente destacou: a unha dose alta, erradicou completamente a P. aeruginosa.
“Despois de catro días, ese composto pode eliminar por completo a infección, e iso foi bastante sorprendente e emocionante porque non vemos tipicamente iso con outros antimicrobianos experimentais ou outros antibióticos que probamos no pasado con este modelo de rato en particular”, dixo o investigador galego no MIT.
A investigación necesita máis traballo: os investigadores están a tratar de pescudar se poden conservar a súa eficacia a doses máis baixas (máis seguras).
A investigación foi publicada na revista, do grupo Nature, Communications Biology.
O das velutinas…tamén ten esa propiedades?