O Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC), organismo adscrito ao Ministerio de Ciencia, Innovación e Universidades, lidera un proxecto internacional que creará unha nova estratexia contra o cancro de páncreas, un dos tumores máis resistentes á radioterapia. O obxectivo é combinar a radioterapia con hipertermia (tratamento a través de calor moi localizada) e o uso de nanopartículas. Os resultados esperados poderían axudar a mellorar a calidade de vida dos pacientes e reducir os custos sanitarios.
“Vimos que as estratexias individuais xa teñen efecto, coñecemos ben os tratamentos e, por iso, cremos que combinalos sería beneficioso”, expón Ana Espinosa, investigadora do CSIC no Instituto de Ciencia de Materiais de Madrid e coordinadora do proxecto. Liderado polo ICMM-CSIC, participan entidades de España (CSIC e o Instituto de Investigación Sanitaria do Hospital Clínico San Carlos), Francia (Institut Curie e Centre National da Recherche Scientifique e Inserm Ou1148 Sorbonne Paris Nord University e Avicenne Hospital) e Eslovenia (Academia Eslovaca de Ciencias).
A científica do CSIC ten unha ampla experiencia no estudo de tratamentos de cancro baseados en hipertermia, unha terapia que ataca ás células tumorais aumentando a súa temperatura mediante nanopartículas activadas desde o exterior. No ámbito clínico, a hipertermia adoita acompañar á radio e a quimioterapia no tratamento contra o cancro en pacientes. “O seu uso utilizando nanopartículas xeradoras de calor (no rango da milmillonésima parte dun metro) ofrece múltiples vantaxes”, sinala Espinosa.
Un tumor difícil de tratar
Espinosa explica que o cancro de páncreas é considerado un “tumor inmunoloxicamente frío” porque ten certas características que dificultan unha resposta inmunitaria eficaz contra as células cancerosas. “Este tipo de cancro ten un nivel de supervivencia moi baixo, é moi difícil de tratar”, indica a investigadora, que explica que, pola súa natureza, as células cancerosas “escóndense do sistema inmunolóxico e non permiten que os tratamentos sexan eficaces”.
A diferenza dos chamados tumores “quentes”, que adoitan presentar altos niveis de infiltración e resposta de células inmunitarias, “o de páncreas crea unha contorna hostil que evade a terapia inmunitaria”, sinala a coordinadora do proxecto. Explica que este tipo de tumor crea un “microambiente tumoral (EMT) hipóxico e inmunosupresor”, o que quere dicir que presenta unha alta resistencia á radioterapia.
Unha oportunidade para a radioterapia hipertérmica
O proxecto, titulado ‘Activación inmunitaria radiotérmica para combater os tumores hipóxicos pancreáticos’ (Radiothermal-driven immune activation to tackle pancreatic hypoxic tumors, XPANTHER, en inglés), busca integrar a radioterapia hipertérmica con tratamentos innovadores baseados en nanopartículas en modelos in vitro: “Cada elemento contribúe dunha maneira á hora de atacar ao tumor”, sinala Espinosa.
“O obxectivo é avanzar nos tratamentos baseados en nanopartículas, mellorando as vantaxes terapéuticas sobre os métodos convencionais para un potencial tratamento oncolóxico preciso e personalizado. Para iso utilizaremos modelos in vitro avanzados que permiten recrear o microambiente do tumor”, detalla. Ademais, esta investigación tamén explora a caracterización avanzada destes sistemas mediante espectroscopía de raios X baseada en radiación sincrotrón.
