Xoves 13 Xuño 2024

A Xustiza ordena aos herdeiros de Franco a devolución do Pazo de Meirás

A investigación histórica foi clave na sentenza, ao corroborar a doazón ao autoproclamado "xefe do Estado" e a simulación da compravenda

Unha sentenza do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia publicada este mércores declara, 82 anos despois, a nulidade da doazón do Pazo de Meirás, en Sada, efectuada en 1938 ao ditador Francisco Franco “por carecer do requisito esencial de forma”. Argúmentase que a compra e posterior regalo da propiedade, realizada a través da Junta Pro Pazo (que reunía aos ‘notables’ adeptos do réxime franquista na Coruña) se produciu ao xefe do Estado, e non a título persoal do ditador, polo que se condena á familia de Franco “á devolución do inmoble sen ser indemnizada polos gastos nos que afirma ter incorrido para o mantemento da propiedade”. Estímase de forma íntegra, por tanto, a demanda interposta pola avogacía do Estado, postura que defenderon tamén a Xunta de Galicia, os Concellos de Sada e A Coruña e a Deputación Provincial.

Regalo ao autoproclamado Xefe do Estado

A maxistrada do Xulgado de Primeira Instancia número 1 da Coruña, Marta Canales, argumenta respecto á carencia do requisito esencial de forma que “o mesmo ano en que se efectúa a doazón, constitúese unha Junta Pro Pazo “do Caudillo” para comprar e regalar o Pazo de Meirás “ao Xeneralísimo dos Exércitos e Xefe do Estado Nacional”. “O seu nome era Francisco Franco Bahamonde, pero non se lle regala a el por si mesmo, senón ao xefe do Estado. As alegacións dos demandados en relación á intención das vendedoras, que querían que o pazo se regalase a Franco a título persoal, non se comparten”, di a sentenza, pois nos documentos faise referencia “ao caudillo”.

Publicidade

Os herdeiros do ditador, que mantiveron despois do seu falecemento a propiedade de Meirás, alegaban que o regalo fora a título persoal. Porén, a sentenza di que estas alegacións “non se comparten”, xa que se conclúe que a literalidade dos documentos sobre a compra do pazo e posterior doazón “non arroxa dúbidas”.

Nun dos fundamentos de dereito da resolución, a xuíza conclúe que a compravenda do 24 de maio de 1941 foi unha “simulación”, o que determina a nulidade da mesma. Trátase do título esgrimido polos demandados e polo que Franco, a título particular, logra a inscrición do predio no Rexistro da Propiedade.

En relación a este extremo, afirma a maxistrada que non se acepta a argumentación dos demandados sobre a compra que realiza Franco coa intermediación de Pedro Barrié de la Maza, que cualifica de “ficción” levada a cabo “só co obxecto de poñer o ben ao seu nome”. “Ningunha operación subxace entre as partes que se disimule para os efectos que defenden os demandados. O Pazo de Meirás entregouse á Junta Pro Pazo do Caudillo na primavera de 1938, comprado en escritura pública pola Junta o 5 de agosto de 1938 e a Junta fixo entrega formal ao caudillo o 5 de decembro de 1938. O 24 de maio de 1941 non se entrega a Franco o pazo e Franco nada paga. A vendedora xa vendera. A reservista (Manuela Esteban Collantes e Sandoval, nora de Emilia Pardo Bazán, anterior propietaria do Pazo) xa renunciara ao seu dereito. Franco nada compra”, sublíñase na resolución.

A investigación histórica, clave na sentenza

Na decisión coñecida este mércores resultou esencial a investigación realizada pola Comisión que o Parlamento de Galicia constituíu en 2017. O equipo formado por 11 personalidades expertas na situación do Pazo desde os eidos académico, xurídico e patrimonial, estivo presidida polo catedrático de Historia Contemporánea da USC Xosé Manuel Núñez Seixas. A Comisión partiu do acordo unánime da Cámara galega para desenvolven “un estudo xurídico, en colaboración cas universidades galegas, que analice a posibilidade e os mecanismos que, respectando a legalidade vixente, permitan incorporar ao patrimonio público” o Pazo de Meirás.

Os argumentos da Comisión, que expuxo a “mala fe” na incorporación da propiedade ao patrimonio da familia Franco, son respaldados pola sentenza. A mala fe materialízase, segundo o TSXG, “cando, tras aceptar o caudillo a doazón do Pazo de Meirás, na súa calidade de xefe de Estado, outorga unha escritura pública o 24 de maio de 1941 coa soa finalidade de inscribir este ben ao seu nome no Rexistro da Propiedade, sen mediar prezo algún”. Lembra ademais a xuíza que o Estado asumiu todo os gastos da residencia estival que foi xestionada e administrada como residencia oficial do xefe do Estado, polo que afirma que “o Pazo de Meirás xestionábase de forma idéntica ao Palacio de El Pardo”.

Ao entender que a propiedade do pazo corresponde ao Estado, a xuíza declara tamén nula a parte da escritura pola que os herdeiros de Franco se fixeron co inmoble, así como a doazón dos predios que se recolle nunha escritura de novembro de 1982. A sentenza non é firme, xa que contra a mesma cabe interpoñer recurso de apelación ante a Audiencia Provincial da Coruña.

Sobre o momento no que se presenta a demanda, que os letrados da familia Franco consideraron atraso desleal, entende a maxistrada que “a posibilidade de articular a demanda nace dun importante estudo histórico e dun consenso social, logrado tras moitos anos, que responde a unha madurez do noso sistema democrático” e destaca que o Estado “nunca renunciou aos seus dereitos”.

Na sentenza conclúese que “a parte actora demostrou a nulidade do título de compravenda esgrimido polos demandados e acreditou de forma contundente a posesión pública, pacífica, ininterrompida e en concepto de dono ao seu favor, coas consecuencias de que a totalidade do predio debería inscribirse no Rexistro da Propiedade a favor da demandante e as inscricións contraditorias existentes a favor dos demandados haberían de cancelarse”, o que a xuíza acorda.


A sentenza íntegra, de 390 páxinas, pode consultarse no web do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia.

DEIXAR UNHA RESPOSTA

Please enter your comment!
Please enter your name here

Este sitio emprega Akismet para reducir o spam. Aprende como se procesan os datos dos teus comentarios.

Relacionadas

Unha viaxe ao pasado de Galicia: 4.000 anos de historia nun mapa interactivo

Chronas é unha ferramenta web con máis de 50 millóns de puntos de datos que abranguen dende o 2000 a. C.

As covas do Monte Pindo, o refuxio dos disidentes durante a represión franquista

Un proxecto galego recupera a memoria dos fuxitivos da Guerra Civil na Costa da Morte a través de 12 pezas documentais
00:03:05

R de Revolta: o autogoberno irmandiño de “todos á unha”

Entre 1467 e 1469 a rebelión do poder popular arremeteu contra as fortalezas do Reino, o símbolo material da violencia dos señores

A pegada dos deuses prerrománicos nos topónimos de Galicia

O estudo das inscricións de seis aras votivas no noroeste peninsular axudan a entender a mobilidade xeográfica e o culto ás deidades