O equipo do arqueólogo João Fonte acaba de identificar o primeiro campamento romano do val do Salas, un espazo xeográfico limítrofe entre Galicia e Portugal. Dende a empresa lusa Era-Arqueologia, á que pertence o equipo, detectouse un posible recinto fortificado romano de tres hectáreas de extensión datado entre o século I a.C. e o século I d.C. Isto coincide no tempo coa presenza romana neste territorio durante a época das coñecidas como Guerras Astur Cántabras, nos episodios posteriores de pacificación ou incluso nos primeiros momentos de consolidación do poder romano. A investigación, que acaba de ser publicada na Revista de prehistoria y arqueología, tamén localizou un dos primeiros fornos de campaña atopados nun recinto militar temporal no noroeste peninsular.
O estudo, no que tamén participaron investigadores galegos, combinou técnicas como a teledetección, o uso de xeorradares ou gradiómetros, a datación por Carbono 14 e por luminiscencia, os estudos xeoquímicos, as análises arqueobotánicas e a escavación arqueolóxica convencional. A combinación destas tecnoloxías permitiu caracterizar de forma máis detallada o xacemento, revelando un recinto de tres hectáreas de extensión e forma tendente a naipe. O xacemento preserva as catro portas de acceso, incluíndo acceso en clavícula, un foxo perimetral e algunhas características de uso cotiá inéditas ata o momento no noroeste peninsular. A maiores, os investigadores descubriron que o xacemento, localizado no centro do val de Salas, érguese sobre un espazo de actividade anterior da Idade do Bronce e da Idade do Ferro.
Entre as características máis relevantes localizadas no Alto da Raia está o achado de fornos de campaña que permitían a cocción do subministro de pan para os soldados romanos. Estes fornos militares de campaña non foran identificados ata o momento no noroeste peninsular, aínda que son ben coñecidos a partir dos campamentos romanos vinculados á conquista de Britania. Grazas aos restos orgánicos de cereal localizados neses fornos o xacemento púidose datar con precisión. Estes restos ofreceron tamén unha visión sobre a alimentación no campamento e as relacións coa súa contorna. Deste xeito, os investigadores obtiveron mostras de cebada, millo miúdo e trigo, cereais abundantes na península ibérica. O achado doutros cultivos, como espelta, son máis propios do noroeste peninsular e suxiren o subministro a partir dos recursos locais. O achado de figos fai pensar tamén na alimentación habitual no exército romano.
A toma de control sobre o territorio
O conxunto dos datos indica que o campamento foi habitado nun arco cronolóxico entre o 50 a.C. e o 50 d.C. e que o abandono do campamento non foi abrupto ou non implicou a súa completa destrución. O xacemento está no centro do val, cunha “localización exposta”, rodeado de varios castros e onde non “parece estar relacionado directamente con campañas militares”. Segundo os investigadores, “pódese relacionar co proceso de reorganización territorial e explotación de recursos que sucedeu inmediatamente despois da conquista e integración desta área no Imperio romano”. Para os arqueólogos, “isto abre interesantes preguntas ao redor das interaccións diplomáticas potenciais entre o exército romano e as comunidades indíxenas que habitaban nesta área, incluíndo a transferencia de coñecemento ou determinadas prácticas”.
Referencia: Roman-indigenous interaction in the Salas River valley (Northwest Iberia): the Roman camp of Alto da Raia and its archaeological landscape (Publicado en Revista de prehistoria y arqueología)
