Monte dos Ancares afectado pola erosión tras os incendios de 2017. Foto: R. Pan.
Monte dos Ancares afectado pola erosión tras os incendios de 2017. Foto: R. Pan.

Isótopos de carbono para medir a gravidade dos lumes

As científicas Irene Fernández e Ana Cabaneiro, do Instituto de Investigacións Agrobiolóxicas, propoñen un novo enfoque para avaliar os danos

O Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC), no marco das investigacións que desenvolve en Galicia na área agroforestal, avalía o potencial dunha técnica isotópica para determinar a intensidade dun incendio forestal no solo a través do establecemento do impacto causado sobre a composición isotópica da materia orgánica edáfica.

Os primeiros resultados, que se están dando a coñecer a través da súa publicación en revistas científicas, apuntan a que “se podería estar diante dunha técnica viable para avaliar a intensidade dun lume forestal a través dos cambios producidos na composición isotópica do solo”, sinalan Irene Fernández e Ana Cabaneiro, autoras do estudo.

“As consecuencias ambientais dos incendios forestais xustifican a necesidade de apostar por investigacións nas que se estude o seu impacto sobre as propiedades do solo, especialmente na calidade da súa materia orgánica, debido á súa vulnerabilidade e importancia na estrutura e fertilidade do solo, recurso non renovable”, sinalan as científicas do CSIC.

A técnica axuda a determinar a posteriori a temperatura acadada polo solo durante o lume

“Non resulta fácil determinar a posteriori a temperatura alcanzada polo solo durante os incendios forestais para poder relacionala cos correspondentes efectos sobre o mesmo. Hai métodos subxectivos, como observacións baseadas en certas características físicas, e outros analíticos, como os que se centran na diminución das fraccións orgánicas de maior labilidade térmica en función da severidade do lume. Ata o momento, non nos consta que se indagou con detalle sobre o potencial da espectrometría de masas con este obxectivo, polo que o noso grupo, que xa obtivera previamente interesantes resultados coa súa aplicación na monitoraxe das transformacións da materia orgánica en diferentes compartimentos do ecosistema, recorreu á utilización destas técnicas isotópicas para o estudo de chans queimados”, sinalan.

Neste contexto, o grupo deseñou unha investigación exploratoria co fin de obter un método obxectivo e fiable de determinación da intensidade do incendio no solo, aproveitando a sensibilidade das técnicas isotópicas, mediante a caracterización da distribución dos isótopos estables do carbono dentro a materia orgánica edáfica.

Estas técnicas permiten comparar con gran precisión a relación entre o Carbono-13 e o Carbono-12 a niveis de abundancia natural e avaliar os cambios inducidos polo aumento da temperatura na proporción de Carbono-13 para utilizalos como indicadores da intensidade do lume.

Para levar a cabo o estudo, en primeiro lugar, seleccionáronse solos graníticos de ecosistemas correspondentes a bosques de piñeiros situados nas provincias de Ourense e Pontevedra. No laboratorio levou a cabo o procedemento de quecemento do solo baixo condicións controladas cun amplo intervalo de temperaturas comprendido entre 150 e 490ºC, seleccionándose finalmente para os estudos isotópicos as mostras de solo sometidas ás temperaturas de 220 e 350ºC como as máis equiparables a incendios forestais de moderada e alta intensidade.

Técnica isotópica

“Tal como era de esperar, ao realizar a caracterización dos solos quentados a diferentes temperaturas observáronse cambios en distintos parámetros edáficos asimilables aos resultados atopados previamente polo noso grupo ao estudar incendios forestais non controlados e que permitiron vincular os efectos das distintas temperaturas aplicadas no laboratorio cos producidos por incendios naturais catalogados como moderados ou intensos no seu momento”, explican.

“Con respecto á posible utilidade destas técnicas isotópicas para a obtención dun índice fiable da severidade dos incendios non controlados, observamos que os cambios na relación 13 C/12 C da materia orgánica edáfica están directamente relacionados coa temperatura alcanzada durante o proceso de quecemento e, por tanto, coa intensidade de combustión do chan”, conclúen as científicas, quen aposta por “continuar indagando na posibilidade de xeneralizar o uso dos cambios na firma isotópica do solo como indicador da intensidade dunha queima. As técnicas isotópicas aplicadas a diversos campos de investigación poden prover unha visión integral e cuantitativa das interaccións químicas, biolóxicas e ecolóxicas na natureza”, conclúen.

O grupo Ciclo Biogeoquímico do Carbono Edáfico, fundado por Ana Cabaneiro nos anos 90, ten como principal cometido o estudo do ciclo do carbono nos ecosistemas forestais. A súa liña fundamental de investigación do grupo está orientada a profundar no coñecemento dos factores que inflúen de forma significativa sobre o ciclo bioxeoquímico do carbono dos solos forestais, centrándose nas características bioquímicas da materia orgánica edáfica co fin de favorecer a conservación dos bosques atlánticos e valorar o seu posible papel na mitigación do cambio climático, xa que nos solos destes ecosistemas almacénanse de forma estable substancias orgánicas con elevados tempos de vida media.


ReferenciaTemperature-induced changes in humus quality and δ13 C signatures as a proxy indicator of soil burn intensities after forest wildfires (Publicado en Silva Balcanica).

DEIXAR UNHA RESPOSTA

Please enter your comment!
POLÍTICA DE COMENTARIOS:

GCiencia non publicará comentarios ofensivos, que non sexan respectuosos ou que conteñan expresións discriminatorias, difamatorias ou contrarias á lexislación vixente.

GCiencia no publicará comentarios ofensivos, que no sean respetuosos o que contentan expresiones discriminatorias, difamatorias o contrarias a la ley existente.

Please enter your name here

Este sitio emprega Akismet para reducir o spam. Aprende como se procesan os datos dos teus comentarios.